شناسایی مؤلفههای تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاهی با استفاده از روش فراترکیب
نویسندگان
1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30481/lis.2023.395574.2065چکیده
هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر شناسایی مؤلفهها و ابعاد تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاهی است.روششناسی: رویکرد پژوهش حاضر کیفی است و از روش هفت مرحلهای فراترکیب سندلوسکی و باروسو (2007) استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه آثار علمی مرتبط با مبانی و ابعاد تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاهی مشتمل بر اثر بازیابی شده از 12 پایگاه اطلاعات علمی در بازه زمانی 2004 تا 2022 میلادی (مصادف با 1383 تا 1401) است که از این میان با انجام فرایند غربالگری، 32 اثر به منظور بررسی و تحلیل بیشتر انتخاب شدند.یافتهها: در مجموع تعداد 7 مقوله اصلی و 24 مفهوم شامل فرهنگ دیجیتال (نگرش دیجیتالی، کاربرمحوری، چابکی، مشارکت و همکاری، خلاقیت و نوآوری، یادگیری مهارتهای دیجیتالی کارکنان)، کتابدار دیجیتال (شایستگی فردی، شایستگی دانشی، شایستگی ارتباطی، شایستگی مهارتی)، مدیر دیجیتال (شایستگی فردی، شایستگی دانشی، شایستگی مهارتی)، خدمات و منابع دیجیتال (سازماندهی مجدد و مطلوب منابع کتابخانه، ارائه خدمات دیجیتالی به کاربران، ارائه خدمات دیجیتالی به دانشگاه)، فناوریهای دیجیتالی (زیرساخت دیجیتالی، آمادگی فناورانه، استفاده از فناوریهای دیجیتالی)، حمایت و همکاری نهادهای بالادستی و دانشگاه (جهت تأمین نیروی انسانی، جهت تأمین منابع و تجهیزات فناورانه، جهت سیاستگذاری کلان) و فرایند کاری و توسعه استراتژی دیجیتال (دیجیتالسازی فرایندها و توسعه استراتژی دیجیتال کتابخانه) مشخص شدند.نتیجهگیری: این پژوهش نخستین پژوهش در داخل و خارج از ایران است که به طور جامع، مؤلفههای تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاهی را ارائه کرده است. نتایج این پژوهش میتواند راهنمای خوبی برای درک آسان از عوامل مؤثر و الزامات تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاهی و اهمیت درک آن برای مدیران و کتابداران باشد.