تحلیل موضوعی تولیدات علمی پژوهشگران ایرانی در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی با رویکرد متن‌کاوی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 دانشیار گروه پژوهشی ارزیابی و توسعه منابع، مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری، شیراز، ایران.

doi
10.30481/lis.2021.298842.1862
چکیده

هدف: با توجه به نقشی که مطالعه‌ روند پژوهش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی در نشان دادن نقاط ضعف، کاستی‌‌ها و مسیر پیشرفت و توسعه‌‌ آن رشته دارد، پژوهش حاضر در صدد است تا به مطالعه‌ موضوعات مقالاتی که توسط پژوهشگران ایرانی در سطح ملی و بین‌المللی در این حوزه انجام شده­اند، بپردازد.روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و با رویکرد متن‌کاوی انجام گرفته است. جامعه‌ مورد مطالعه شامل مقالات مستخرج از وبگاه نشریات ایرانی نمایه شده در پایگاه آی. اس. سی. در فاصله‌‌ سال‌‌های 1398-1351 و مقالات انجام شده توسط پژوهشگران ایرانی که از سال 2019-1945 در پایگاه وب‌آوساینس نمایه شده‌اند، هستند. کلیه‌‌ فرآیندهای مربوط به پیش‌پردازش و طبقه‌بندی به زبان برنامه‌‌نویسی پایتون پیاده‌‌سازی و اجرا شده‌اند.یافته‌ها: به منظور دسته‌بندی مطالعات علم اطلاعات و دانش‌شناسی، با بررسی پیشینه‌های مطالعاتی و ترکیب طبقه‌بندی‌‌های موجود و نظرخواهی از متخصصان این حوزه، طرحی مشتمل بر 31 حوزه‌‌ موضوعی تهیه و مبنای تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که بیشتر پژوهش‌های این رشته به ترتیب به حوزه‌های کتابخانه‌‌ها و مراکز اطلاعاتی و آرشیو؛ پژوهش، مطالعه و نشر؛ علم‌سنجی و اطلاع‌سنجی؛ اینترنت و مطالعات وب اختصاص یافته است. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از پژوهش حاضر می‌تواند به برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در خصوص شناخت نیازهای آموزشی و پژوهشی، تدوین سرفصل‌های درسی و هدایت بروندادهای علمی آینده به سوی اولویت‌ها و تخصیص بهینه‌‌ منابع به آن‌ها کمک نماید. این نتایج همچنین می­تواند هدایتگر پژوهشگران در تصمیم‌گیری برای انتخاب موضوعات پژوهش‌های آینده در علم اطلاعات و دانش‌شناسی باشد.