کاربرد هستان‌نگارهای قرآنی: مطالعه مروری دامنه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 استادیار، گروه اشاعه اطلاعات و تبادل دانش، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.

doi
10.30481/lis.2023.378483.2038
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین شیوه‌های استفاده حداکثری از قابلیت‌های هستان‌نگارهای قرآنی در عمل، به بازنمون کاربردی و عملیاتی از کاستی‌ها و مشکلات و پیشنهادات مطرح شده در زمینه کاربرد هستان‌نگارهای قرآنی موجود پرداخته است.روش‌شناسی: چارچوب روش‌شناختی آرکسی و امالی (2005) در طراحی مرور نظام‌مند دامنه‌ای حاضر به کار رفته است. جستجو در 6 پایگاه اطلاعاتی بین‌المللی، در فروردین 1401 صورت پذیرفت و برای سازماندهی مطالعات، از نرم‌افزار مدیریت منابع اطلاعاتی (Endnote) استفاده شد. از مجموع 811 پژوهش، 317 مقاله تکراری و با مطالعه عنوان و چکیده، 362 مقاله به دلیل غیرمرتبط بودن با هدف مطالعه، حذف گردید. سپس متن کامل مقالات مطالعه شده و معیارهای ورود و خروج اعمال و در نهایت، 14 مقاله به مطالعه مروری راه یافتند.یافته‌ها: تاکنون هستان‌نگارهای علوم قرآنی برای طراحی موتور جستجوی معنایی، توسعه سیستم‌های گفتگو به زبان طبیعی، ابهام‌زدایی از کوئری کاربر به زبان طبیعی، تشخیص گفتار و ارزیابی تلاوت قرآن، پیوند آیات قرآن با منابع چندرسانه‌ای وب به کار رفته‌اند.نتیجه‌گیری: به مدد فناوری‌های معنایی از جمله هستان‌نگارها، انتشار دانش صحیح قرآنی، محقق شده و می‌توان کاربران را به سمت بازیابی دانش قرآنی، رهنمون ساخت. از این رو، لازم است هستان‌نگار جامع قرآنی به زبان فارسی نیز طراحی و توسعه داده شود تا مبنایی برای کاربردهای ذکر شده در پژوهش‌های پیشین از جمله سیستم‌های گفتگو به زبان فارسی و طراحی موتور جستجوی معنایی فارسی قرار گیرد.