شناسایی و اولویت‌‌بندی عوامل اثرگذار در مدرسه در ایجاد و ارتقای سواد عاطفی اجتماعی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی

نویسندگان

1 گروه آموزش علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.48310/reek.2024.16538.1320
چکیده

پیشینه و اهداف: هدف این پژوهش شناسایی و اولویت‌بندی عوامل موثر در مدرسه در ارتقای سواد عاطفی اجتماعی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی بود. روش‌ها‌: این پژوهش کاربردی به‌صورت آمیخته و با روش‌های تحلیل مضمون و توصیفی- پیمایشی انجام شده است. داده‌ها با ابزار پرسشنامه و مطالعه کتابخانه‌ای گرداوری و مورد تحلیل قرار گرفت. نمونة‌ لازم در مرحلة اول به‌صورت هدفمند و در مرحلة دوم به‌صورت تصادفی خوشه‌ای تک‌مرحله‌ای تعداد 252 نفر مدیر و معلم انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها به کمک پرسشنامه محقق ساخته انجام شد؛ بدین صورت که ابتدا با مطالعة پیشینه و ادبیات تحقیق تعدادی از عوامل اثرگذار بر سواد عاطفی اجتماعی دانش‌آموزان استخراج شد؛ سپس از نمونة اول خواسته شد دیگر عوامل مد نظر خود را فهرست کنند. این فرآیند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. روایی پرسشنامه به وسیلة متخصصان فن، تأیید و پایایی آن نیز پس از اجرای آزمایشی ضریب 92/0 برای آلفای کرونباخ به دست آمد. سپس پرسشنامه در اختیار نمونة دوم قرار گرفت تا اهمیت گویه‌های این پرسشنامه بر ایجاد و ارتقای سواد عاطفی اجتماعی دانش‌آموزان، بر اساس نظر مدیران و معلمان تعیین شود. یافته‌ها: تعیین مؤلفه‌های اصلی به کمک آزمون تحلیل عاملی اکتشافی به روش تجزیه مؤلفه‌های اصلی و چرخش واریماکس نشان‌دهندة چهار عامل مشخص به عنوان عوامل اثرگذار در مدرسه در ارتقای سواد عاطفی اجتماعی دانش‌آموزان بود و شاخص‌های مطلوب به‌دست‌آمده از تحلیل عاملی تاییدی نشان‌دهندة روایی این ابزار بود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که عوامل قابل‌ارزیابی ایجاد و ارتقای سواد عاطفی اجتماعی دانش‌آموزان در چهار مؤلفه اصلی شامل شایستگی‌های عاطفی اجتماعی مدیران، شایستگی‌های عاطفی اجتماعی معلمان، جو عاطفی اجتماعی مدرسه و کلاس و برنامه‌های رسمی و غیررسمی ارتقای سواد عاطفی اجتماعی قرار می‌گیرد که این عوامل می‌تواند راهنمای کارشناسان، پژوهشگران، برنامه‌ریزان آموزشی و سیاست‌گذاران تعلیم و تربیت، جهت استقرار یک سیستم یادگیری عاطفی اجتماعی و ارزیابی آن باشد.