فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش: نظر بر این که قرآن‌های دوره ایلخانی در مراکز هنری مختلف تهیه شده‌اند، هدف از این پژوهش بررسی ویژگی‌های تذهیب در مراکز هنری این دوره و مصداق‌یابی الگوها و عناصر مشابه یا نوآورانه در نسخ است.روش تحقیق: روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی و تطبیقی است. در این پژوهش قرآن‌های تذهیب شده در دوره ایلخانی در سه مرکز هنری آن زمان؛ بغداد، موصل و همدان؛ تبریز و مراغه؛ و نسخ محلی شیراز مورد مطالعه قرار گرفتند. چهار فاکتور نقوش تزئینی (پس زمینه خوشنویسی‌ها)، قالب سرسوره، ترنج‌ها (متصل و منفصل) و علامات درون متنی و مصداق‌یابی با هم تطبیق داده شدند.یافته‌ها: برخی عناصر مکتب سلجوقی مانند هشت وجهی‌ها، ترنج‌های کنار صفحات، استفاده از دوایر برای به دست آوردن قالب‌های تزئینی در دوره ایلخانی هم کاربرد داشته است. گره‌سازی یا نقش در هم تنیده، در آخرین آثار سلجوقی پدید آمده و تبدیل به عنصر پرکاربرد در دوره ایلخانی شده است. بر اساس کاربرد عناصر و قالب‌های هندسی و غیرهندسی، تذهیب قرآن‌های ایلخانی در سه گروه  عمده با وجود این که در یک دوره تهیه شده‌اند گونه‌های متفاوتی به عنوان وجه ممیزه نشان می‌دهند.نتیجه‌گیری: کاربرد گره‌های هندسی هشت، شانزده و دوازده پر تا پایان دوره ایلخانی در نسخ بغداد رو به کاهش رفته و محدود شدند. عناصر جدید پدید آمده در قرآن‌های تبریز و مراغه به صورت نقوش گیاهی، صفحه مستقل برای شمسه، تاج بالای کتیبه، ارزش رنگی لاجوردی و طلایی در اوایل قرن هشتم کم‌کم جایگزین الگوهای پیشین شده و در میان مُذهّبان رواج یافته است.