فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از انجام این پژوهش ارائه الگویی برای درس هوشمندی رقابتی در برنامه آموزشی علم اطلاعات و دانش‌­شناسی از طریق ترسیم تصویر وضعیت هوشمندی رقابتی در عرصه بین‌­المللی از منظر پژوهش و آموزش و همچنین کسب نظر خبرگان است.روش کار: پژوهش حاضر با رویکرد چند روشی و بهره‌­گیری از روش تحلیل محتوای کمی در سه بخش صورت پذیرفته است. جامعه اول این پژوهش، کلیه تولیدات علمی نمایه شده در پایگاه استنادی وب آو ساینس از سال 1945 تا سال 2018 است. در بخش دوم در بین کشورهای تولیدکننده آثار علمی پایگاه استنادی وب آو ساینس در حوزه علم کتابخانه و اطلاعات نمونه‌گیری هدفمند صورت گرفت و برنامه درسی دانشکده‌ها و یا گروه‌های علم کتابخانه و اطلاعات کشوری که بیشترین تولیدات علمی را در حوزه هوشمندی رقابتی داشت، مورد تحلیل محتوا قرار گرفت (52 دانشگاه، جامعه دوم پژوهش بود). پس از تحلیل محتوای برنامه درس هوشمندی رقابتی در پنج دانشگاه، الگوی درس تدوین شد. جامعه سوم پژوهش، خبرگان و استادان علم اطلاعات و دانش‌­شناسی هستند. داده‌های این پژوهش از طریق سیاهه وارسی محقق ساخته و بر اساس مشاهده مستقیم و همچنین پرسشنامه به دست آمد. برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها از آماره‌هایی مانند فراوانی و درصد و آزمون نسبت استفاده شد.یافته­‌ها: یافته‌­های پژوهش نشان داد که حوزه علم کتابخانه و اطلاعات، بیشترین میزان تولیدات علمی را در موضوع هوشمندی رقابتی به خود اختصاص داده است. بیشترین تولیدات در سال 2016 بوده و کشور آمریکا در زمینه این تولیدات پیشتاز بوده است. دانشگاه‌­های گرانادا و غرب اوراسیا در این زمینه بیشترین سهم مشارکت را داشته‌­اند. جین، واقان، بوتیلیر و سیمون پر تولیدترین افراد در این حوزه بوده‌اند. تولیدات علمی بیشتر در قالب مقاله بوده و میزان استناد به این آثار در سال 2018 به بیشترین مقدار خود رسیده است. هوشمندی رقابتی در اکثر دانشکده‌ها و گروه‌­های آموزشی علم کتابخانه و اطلاعات در کشوری که بیشترین میزان تولیدات علمی را دارد، تدریس می‌شود. در الگوی درس هوشمندی رقابتی برای رشته علم اطلاعات و دانش‌­شناسی که بر اساس دانشگاه‌­های آمریکا پیشنهاد شد مواردی مانند نام، تعداد واحد، سرفصل­‌ها و نظایر این مورد توجه قرار گرفت و سپس ارائه این درس و الگوی آن مورد تأیید خبرگان واقع شد.نتیجه‌­گیری: نتایج حاکی است که فقدان حضور ایران و ایرانیان در عرصه هوشمندی رقابتی در علم اطلاعات و دانش‌­شناسی بسیار آشکار است. موافقت خبرگان و استادان رشته علم اطلاعات و دانش­شناسی با وجود این درس نشان از علاقمندی آن‌ها به مرزگستری رشته و کسب سهم بیشتر در بازار کار است.