حبط قرآنی و بطلان فقهی؛ از همانندی تا همپوشانی
نویسندگان
1 گروه فقه و حقوق دانشگاه آیت الله حائری ره میبد
2 دانشیار دانشگاه میبد، یزد، ایران
doi
چکیده
مفسران در تبیین معنای مفردات قرآنی، دیدگاه یکسانی ندارند. از سوی دیگر، فقیهان در بیان کیفیت مفاهیم گاه یکدست عمل نمیکنند. در هر کدام از دو گروه، نظر مشهوری وجود دارد که سایر تلقیها در مقابل آن، در کسوت دیدگاه شاذ و نادر، خودنمایی میکند. در قرآن کریم، واژه «حبط» بیشتر با تعبیر مرکب «حبط اعمال» به کار رفته است که نشان از نابودی اعمال دارد. از سوی دیگر، در فقه نیز تعبیر بطلان به اعمال نسبت داده میشود که این هم حاکی از نابودی آن اعمال (عبادات یا معاملات) است. آیا بطلان فقهی، همان حبط قرآنی است؟ باور به نسبت و رابطه «عموم خصوص من وجه» این دو مفهوم، دارای ادله متعدد و قوی است. اسباب حبط و عوامل بطلان نیز در برخی موارد، همپوشانی دارد.