آینده علم اطلاعات و دانش شناسی: مروری نظام مند بر مطالعات انجام شده در ایران و جهان

نویسندگان

1 نویسنده مسئول ،استاد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری

doi
10.30481/lis.2020.247040.1762
چکیده

هدف: رشته‌‌ علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی برای انطباق و همگام شدن با تحولات روز و رویارویی مؤثر با آن­‌ها و حفظ موقعیت و بقای خود در شرایط رقابتی کنونی، نیاز به مطالعاتی نظام‌‌مند درباره آینده دارد. در این راستا، پژوهش حاضر بر آن است تا با مرور مطالعات مربوط به آینده­ علم اطلاعات و دانش­‌شناسی در ایران و جهان، پژوهشگران آینده را در جهت توسعه­ پژوهش در این زمینه سوق دهد.روش پژوهش: پژوهش حاضر با استفاده از روش مرور نظام­‌مند انجام گرفته است. بدین منظور، پژوهش‌­های مرتبط در پایگاه‌های اطلاعاتی بین­‌المللی و داخلی بدون در نظر گرفتن محدودیت زمانی مورد جستجو قرار گرفتند. در مجموع، 114 اثر مورد تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: مروری بر مطالعات نشان داد که 14 پایان­‌نامه، 25 مقاله­ همایش، 65 مقاله­ نشریه و 10 یادداشت وبگاه به مسئله­ آینده­ علم اطلاعات و دانش‌شناسی پرداخته­‌اند. این پژوهش­‌ها در چهار محور مورد مطالعه قرار گرفتند: 1. کتابخانه­‌ها و مراکز اطلاعاتی در آینده؛ 2. کتابداران و متخصصان علم اطلاعات در آینده؛ 3. آینده آموزش در علم اطلاعات و دانش­‌شناسی؛ و 4. آینده پژوهش در این حوزه.نتیجه‌گیری: رشته علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی، کتابخانه‌‌ها و کتابداران در آینده همچنان به ایفای نقش خود ادامه خواهند داد؛ اما، برای این­ که بتوانند با وجود رقبایی نظیر اینترنت، ابرموتورهای جستجو، شبکه­‌های اجتماعی و سایر ابزارهای نوین جایگاه خود را حفظ و ارتقا دهند، لازم است خدمات خود را متناسب با نیازهای روز و فناوری‌­های نوین متحول سازند.