خطای شناختاری عقل و راه مصون ماندن از آن از منظر ابنسینا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران
2 دانشیار فلسفه دانشگاه مفید، قم، ایران
doi
10.22096/ek.2022.535149.1387چکیده
خطا به عنوان منشأ شکگرایی از دیرباز مورد توجه معرفتشناسان بوده است. فیلسوفان مسلمان مانند ابنسینا اگرچه به طور مستقل این بحث را مطرح نکردهاند، ولی در ضمن مباحث فلسفی خود در موارد مختلف به این مسأله پرداختهاند؛ در مقالهی حاضر کوشش شده است تا چگونگی خطای شناختاری عقل و شیوه مصون ماندن ذهن از خطا از منظر ابنسینا مورد بررسی قرار گیرد. ابنسینا با تأکید بر اینکه خطا در عقل ساختارمند(sistematik) و فراگیر نیست، بر اعتبار این قوه ادراکی بشری اصرار میورزد. وی با دفاع از اولین اولیات یعنی قاعده امتناع اجتماع و ارتفاع نقیضین و مطابق با واقع دانستن این اصل، پایه یقینی برای دانش بشری ترسیم میکند و اعتبار دیگر معارف را بر پایه این ادراکِ واقعنما تبیین میکند. او خطای در عقل را به خاطر وجود موانع درونی و بیرونی بر سر راه عقل و برطرف کردن این موانع را شیوه مصون ماندن ذهن از خطا میداند.
