نقش جامعه شبکهای در هویت حرفهای کتابداران آستان قدس رضوی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه پیام نور. ایران
2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه پیام نور، ایران
doi
10.30481/lis.2022.325856.1932چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی نقش جامعه شبکهای در هویت حرفهای کتابداران آستان قدس رضوی بر پایه نظریه جامعه شبکه جهانی کاستلز است.روششناسی: پژوهش از نوع کیفی و دارای جهتگیری کاربردی است. جامعه پژوهش، کتابداران کتابخانههای آستان قدس رضوی و روش نمونهگیری، غیراحتمالی هدفمند است. حجم نمونه را 14 کتابدار تشکیل داده که حجم نمونه بر اساس اشباع نظری نهایی شده است. ابزار گردآوری دادهها مصاحبه نیمهساختار یافته است و دادهها از طریق روش کیفی تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته است.یافتهها: از تحلیل مصاحبهها، 5 مضمون فراگیر استخراج گردید که عبارتند از: نقشها و اهداف حرفهای، نحوه تعامل با شبکه جهانی، قلمروهای نفوذ، تأثیرپذیری هویت حرفهای از مشارکت در شبکههای جهانی و اثرات تعامل کتابداران با جامعه شبکهای بر حرفه کتابداری مضامین فراگیر، شامل 15 مضمون سازماندهنده است که از 135 مضمون پایه استخراج شده است.نتایج: توسعه شبکه جهانی همواره بخشی از دغدغه خاطر کتابداران به جهت تهدیدهای شغلی ناشی از این امر است. چالشهایی چون تغییرات سریع فناوری و انتشار حجم زیاد اطلاعات که گاهی غیرعلمی بوده و مستند نیستند و کمرنگ شدن نقش کتاب، کتابخانه و کتابدار، نگرانیهایی را برای کتابداران ایجاد کرده است. با پیشرفت فناوری و پیوستن به شبکههای جهانی، رسالت اصلی کتابخانهها و به تبع آن کتابداران تغییر نمیکند، تنها شیوه و ابزار فعالیت کتابخانهها و کتابداران تغییر میپذیرد و تکامل مییابد. کتابداران شبکه ارتباطات اجتماعی و فردی خود را توسعه داده و با دسترسپذیر کردن اطلاعات و انتقال تجارب و ارائه آموزشهای لازم مخاطبان را جهت مشارکت در جامعه شبکهای همگام میکنند. در این میان نقش مدیران متخصص، با تجربه و مشوق در احساس هویت کتابداران بسیار حائز اهمیت است.