نقش جامعه شبکه‌ای در هویت حرفه‌ای کتابداران آستان قدس رضوی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور. ایران

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

doi
10.30481/lis.2022.325856.1932
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی نقش جامعه شبکه­‌ای در هویت حرفه‌­ای کتابداران آستان قدس رضوی بر پایه نظریه جامعه شبکه­ جهانی کاستلز است.روش‌­شناسی: پژوهش از نوع کیفی و دارای جهت­‌گیری کاربردی است. جامعه پژوهش، کتابداران کتابخانه­‌های آستان قدس ­رضوی و روش نمونه‌گیری، غیراحتمالی هدفمند است. حجم نمونه را 14 کتابدار تشکیل داده که حجم نمونه بر اساس اشباع نظری نهایی شده است. ابزار گردآوری داده­‌ها مصاحبه نیمه‌ساختار یافته است و داده‌­ها از طریق روش کیفی تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته است.یافته­‌ها: از تحلیل مصاحبه‌­ها، 5 مضمون فراگیر استخراج گردید که عبارتند از: نقش­‌ها و اهداف حرفه‌­ای، نحوه تعامل با شبکه جهانی، قلمروهای نفوذ، تأثیرپذیری هویت حرفه‌­ای از مشارکت در شبکه­‌های جهانی و اثرات تعامل کتابداران با جامعه شبکه‌­ای بر حرفه کتابداری مضامین فراگیر، شامل 15 مضمون سازمان­‌دهنده است که از 135 مضمون پایه استخراج شده ­است.نتایج: توسعه شبکه جهانی همواره بخشی از دغدغه خاطر کتابداران به جهت تهدید­های شغلی ناشی از این امر است. چالش­‌هایی چون تغییرات سریع فناوری و انتشار حجم زیاد اطلاعات که گاهی غیرعلمی بوده و مستند نیستند و کمرنگ شدن نقش کتاب، کتابخانه و کتابدار، نگرانی­‌هایی را برای کتابداران ایجاد کرده ­است. با پیشرفت فناوری و پیوستن به شبکه­‌های جهانی، رسالت اصلی کتابخانه‌­ها و به تبع آن کتابداران تغییر نمی­‌کند، تنها شیوه و ابزار فعالیت کتابخانه‌­ها و کتابداران تغییر می‌­پذیرد و تکامل می‌­یابد. کتابداران شبکه ارتباطات اجتماعی و فردی خود را توسعه داده و با دسترس­‌پذیر کردن اطلاعات و انتقال تجارب و ارائه آموزش­‌های لازم مخاطبان را جهت مشارکت در جامعه شبکه­‌ای همگام می‌­کنند. در این میان نقش مدیران متخصص، با تجربه و مشوق در احساس هویت کتابداران بسیار حائز اهمیت است.