مطالعه لفظی و ضمنی مفاهیم مرتبط با زنان و خانواده در قرآن کریم
نویسندگان
1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانششناسی، گرایش بازیابی اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.
3 استادیار گروه زبانشناسی همگانی، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.
doi
10.30481/lis.2020.212534.1664چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی معانی لفظی و ضمنی مفاهیم مرتبط با زنان و خانواده در قرآن کریم انجام شده است.روش پژوهش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و ترکیبی است از تحلیل محتوای کمی و کیفی با رویکرد دلفی. جامعه آماری پژوهش، شامل تمام آیات قرآن کریم (6236 آیه) در 114 سوره است. جهت گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات از تفسیر نمونه برای استخراج کلیدواژهها، از نرمافزار MAXQDA برای تعیین مفاهیم و مقولهها و برای انجام آزمون کندال از SPSS 20 استفاده شده است.یافتهها: مفاهیم مربوط به زنان، در 9 مقوله و 65 زیرمقوله طبقهبندی شد که در 88 سوره از قرآن کریم به صورت لفظی و ضمنی آمدهاند، مفاهیم مرتبط با خانواده، در 21 مقوله و 217 زیرمقوله طبقهبندی شده است که در 106 سوره از قرآن کریم به صورت لفظی و ضمنی وجود دارد. در مفاهیم لفظی مربوط به زنان «سوره نسا» با 16 آیه بیشترین کلیدواژهها را در حوزه زنان دارند. در مفاهیم مربوط به خانواده بیشترین کلیدواژهها به «سوره یوسف» با 39 آیه لفظی اختصاص دارد. سیاهه وارسی تهیه شده، با استفاده از تکنیک دلفی توسط خبرگان علوم قرآنی و مطالعات زنان و خانواده تأیید شد، از آزمون کندال جهت بررسی میزان اجماع نظرات خبرگان استفاده شد.نتیجهگیری: تأکید بیشتر قرآن کریم در حوزه زنان، بر مقولههای مسائل و ویژگیهای مرتبط با زنان و زنان اسوه و در حوزه خانواده، بر مقولههای فرزندان و همسر است.