نیازها و انتظارات سالمندان از کتابخانههای عمومی ایران: یک پیمایش ملی
نویسندگان
1 استادیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران.
doi
10.30481/lis.2022.312068.1899چکیده
هدف: با توجه به رشد جمعیت سالمندی در سالهای آینده و مشکلات پیش روی آنها در جامعه، لازم است نیازها و انتظارات سالمندان شناسایی شود. پژوهش حاضر با هدف اولویتبندی نیازها، انتظارات و خواستههای سالمندان از کتابخانههای عمومی انجام شد.روش پژوهش: پژوهش حاضر به صورت پیمایشی انجام شده است و به بررسی نیازها و انتظارات سالمندان از کتابخانههای عمومی با استفاده از پرسشنامه محققساخته، پرداخته است. نمونه آماری شامل 303 سالمند از سراسر کشور بود که به صورت نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند.یافتهها: یافتههای پیمایش نشان داد که میتوان نیازها و انتظارت سالمندان از کتابخانههای عمومی ایران را در سه مقوله کلی «منابع اطلاعاتی مورد نیاز»، «خدمات و برنامههای مورد انتظار»، و «تجهیزات و تسهیلات مورد نیاز» دستهبندی کرد. یافتههای حاصل از تحلیل آزمون فریدمن به منظور رتبهبندی عوامل نشان داد که بین میانگین مقولههای فوق از نظر سالمندان تفاوت معنیداری وجود دارد. بر همین اساس در مقوله «منابع اطلاعاتی مورد نیاز» از نظر سالمندان «منابع مربوط به سلامتی، پزشکی و بهداشت»، «منابع مربوط به تغذیه و رژیم غذایی» و «منابع مربوط به داستانهای تاریخی و رمان»، در مقوله خدمات، «رعایت شأن و احترام به سالمندان توسط کتابداران»، در مقوله تجهیزات و تسهیلات مورد نیاز، «وجود آسانسور»، «نور»، «روشنایی مناسب» و «وجود صندلیهای مناسب و مبلمان برای استفاده در کتابخانه» از نظر اهمیت، در رتبههای اول قرار داشتند. علاوه بر این، نتایج نشان داد که بین خدمات و برنامهها و نیازهای اطلاعاتی سالمندان بر اساس سن و جنسیت سالمندان تفاوت معنیداری وجود داشت اما تفاوت معنیداری بین دو متغیر جنسیت و سن سالمندان و مقوله تسهیلات و تجهیزات یافت نشد.نتیجهگیری: با توجه به تنوع و گستردگی نیازهای سالمندان و طیف وسیع خدمات قابل ارائه به سالمندان توسط کتابخانههای عمومی، لازم است تا نهاد کتابخانههای عمومی با مشارکت سایر سازمانها برنامههای مشترکی را به منظور ارتقای کیفیت خدمات به طور مداوم و پایدار مد نظر قرار دهند.