هنجارسازی در اخلاق گفتمانی هابرماس

نویسندگان

1 استادیار بخش تخصصی اخلاق، دانشکده اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22096/ek.2022.533523.1380
چکیده

اخلاق گفتمانی شیوه­ای برای حکمرانی تامّلات اخلاقی واگرا است و می­توان با اِعمال قدرت گفتمان، آن­را عاملی برای یکپارچگی اخلاقی در جوامع واقعی برای استدلال اخلاقی دانست. یورگن هابرماس هنجارها و حقایق اخلاقی را حاصل و برساخته اخلاق گفتمانی در یک وضعیت آرمانی می­داند. از نظر وی گزاره اخلاقی زمانی صادق است که در شرایط آرمانی و کنشی ارتباطی نسبت به هنجارهای اخلاقی به توافق برسیم. همچنین ما می‌توانیم با توجه به آن شرایط آرمانی گفتمان و کنش ارتباطی، امور اخلاقی را توجیه نمائیم. پژوهش حاضر می­کوشد فرایند هنجارسازی اخلاقی را در اخلاق گفتمانی هابرماس تبیین، تحلیل و نقد کند. در این صورت ابتدا ماهیت و شرایط تحقق اخلاق گفتمان عقلی در نگاه هابرماس را بیان نموده و در ادامه قواعد لازم برای شرکت­کنندگان در گفتمان اخلاقی را بررسی می­کند. در نهایت نقدهای وارد بر اخلاق گفتمانی ارائه می­شود.