شناسایی و اولویت‌بندی ذی‌نفعان کتابخانه‌های عمومی ایران با استفاده از ماتریس علاقه/قدرت

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران. ایران.

3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30481/lis.2022.305886.1885
چکیده

هدف: ذی‌نفعان سازمان به‌ عنوان کسانی که بر آن اثر می‌گذارند و از آن اثر می‌پذیرند نقش مهمی در خط‌مشی‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های سازمان دارند. با وجود این، همه ذی‌نفعان به ‌لحاظ علاقه و قدرتی که در ارتباط با سازمان دارند در یک سطح نیستند و لازم است آن‌ها را با توجه به این دو عامل دسته‌بندی کرد و اولویت سازمان در تعامل با آن‌ها را مشخص نمود. هدف این پژوهش شناسایی و اولویت‌بندی ذی‌نفعان کتابخانه‌های عمومی ایران و تعیین نوع تعامل متناسب با آن‌هاست.روش: این پژوهش به ‌لحاظ هدف کاربردی و به‌ لحاظ رویکرد کمی و اکتشافی است. از دو روش اسنادی و پیمایشی برای انجام پژوهش استفاده شده است. جامعه پژوهش، خبرگان حوزه کتابخانه عمومی بودند که از میان 50 خبره شناسایی‌شده، 41 نفر پرسش‌نامه میزان علاقه/قدرت ذی‌نفعان کتابخانه‌های عمومی را تکمیل کردند. پایایی این ابزار توسط آزمون آلفای کرونباخ به میزان 926/0 به تأیید رسید. پس از گردآوری پرسش‌نامه‌‌ها، یافته‌ها با استفاده از آمار توصیفی تحلیل شدند و در نهایت نتیجه‌گیری به عمل آمد.یافته‌ها: از میان 24 ذی‌نفع شناسایی‌شده، هیئت ‌امنای نهاد کتابخانه‌های عمومی، مدیران ستادی و استانی، کتابداران، کارشناسان ستادی، خیرین و انجمن‌های کتابخانه‌های عمومی به‌ عنوان ذی‌نفعان کلیدی دارای بیشترین قدرت و علاقه تعیین شدند. اعضاء، ساکنان محدوده خدمت، انجمن‌های علمی و فروشندگان تجهیزات کتابخانه‌ای به ‌عنوان ذی‌نفعانی دارای علاقه زیاد و قدرت کم تعیین شدند. دولت و دستگاه قانون‌گذار، شهرداری‌ها، رسانه‌های عمومی و فضای مجازی به‌ عنوان ذی‌نفعانی که دارای بیشترین قدرت و علاقه کمتر هستند شناسایی شدند. بقیه ذی‌نفعان نیز در دسته چهارم که از قدرت و علاقه کمتری برخوردارند جای‌ گرفتند.نتیجه‌گیری: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به‌ عنوان متولی کتابخانه‌های عمومی در ایران، می‌تواند متناسب با جایگاه گروه‌های ذی‌نفع در ماتریس علاقه/قدرت، به تعامل با هر یک از آن‌ها بپردازد، بدین ترتیب که گروه اول را در تصمیم‌گیری‌ها مشارکت دهد، به گروه دوم اطلاع‌رسانی‌ کند، گروه سوم را راضی نگه دارد و برای ذی‌نفعان گروه چهارم کمترین تلاش را صرف کند.