فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این پژوهش، شناسایی عوامل و مؤلفه‌­های مؤثر بر فعالیت‌­های داوطلبانه در کتابخانه­‌های ایران و ارائه الگوی پیشنهادی است.روش پژوهش: پژوهش، از نوع کاربردی با رویکرد کیفی است که با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای یا داده‌بنیاد انجام شده است. جامعه آماری شامل استادان علم اطلاعات و دانش‌­شناسی، مدیران، متولیان فرهنگی، مدیران کتابخانه­‌ها، کتابداران و صاحب‌نظران برخی از حوزه‌های مرتبط با فعالیت­‌های داوطلبانه بود. به منظور گردآوری داده­‌ها 47 نفر از افراد واجد شرایط، به روش نمونه­‌گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. معیار اصلی برای تعیین حجم نمونه، رسیدن به نقطه اشباع نظری بود. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه ساختاریافته بود. تجزیه و تحلیل در سه مرحله اصلی کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا انجام شد.یافته‌ها: یافته­‌های پژوهش نشان داد، فعالیت­‌های داوطلبانه در کتابخانه‌­های ایران متأثر از عوامل حمایت و بسترسازی، شناسایی انگیزه فعالیت­‌های داوطلبانه، جذب و حفظ نیروهای داوطلب به کتابخانه است. موانع جذب نیروهای داوطلب شامل موانع اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، مدیریتی، حقوقی و قانونی هستند. همچنین، باورهای شخصی و روان‌شناختی و عوامل تأثیرگذار اجتماعی به عنوان عوامل مداخله­‌گر بر فعالیت‌­های داوطلبانه تأثیر دارند. بر اساس مدل پیشنهادی ایجاد و اصلاح قوانین، تبلیغ و اطلاع‌رسانی و آموزش از راهبردهای توسعه جذب نیروهای داوطلب در کتابخانه­‌های ایران است.نتیجه‌گیری: حضور نیروهای داوطلب در کتابخانه­‌های ایران، دارای پیامدهای مثبت و منفی می­‌باشد که پیامدهای مثبت آن به مراتب بیشتر از پیامدهای منفی آن است. برای توسعه فعالیت‌­های داوطلبانه، نیاز به نقشه راه و الگویی است که بتواند با ایجاد و اصلاح قوانین و جلب حمایت نهادهای دولتی و غیردولتی زمینه حضور مؤثرتر نیروهای داوطلب را در کتابخانه­‌های کشور فراهم سازد.