فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنوع در جمعیت‌های ویروسی، ناشی از تغییرات ژنومی، جهش، نوترکیبی و فشارهای انتخابی است که به ظهور سویه‌ها و گونه‌های ویروسی منجر می‌شود. این مطالعه به بررسی پویایی تکاملی پوتی‌ویروس‌ها، به‌ویژه رابطه میان ویروس موزاییک جنوبی مرغ (Bermuda grass southern mosaic virus, BgSMV) و ویروس موزاییک کوتولگی ذرت (maize dwarf mosaic virus, MDMV)، پرداخته است. BgSMV که برای نخستین بار در ایران شناسایی شد، علی‌رغم ارتباط نزدیک با MDMV، تفاوت‌های کلیدی از خود نشان می‌دهد. از جمله این تفاوت‌ها، وجود یک قطعه 90 نوکلئوتیدی اضافی در ژن پروتئین پوششی BgSMV و همچنین تفاوت در دامنه میزبانی، انتقال و تحمل دمایی است. مقایسه ژنوم کامل این دو ویروس نشان داد که آن‌ها از یک نیای مشترک نشأت گرفته‌اند و عواملی مانند فشارهای اکولوژیک، سازگاری با میزبان‌های مختلف و جدایی جغرافیایی نقش اصلی در واگرایی تکاملی آن‌ها ایفا کرده‌اند. احتمال وقوع نوترکیبی بین دو ویروس مورد بررسی قرار گرفت، اما هیچ شاهدی از تبادل ژنتیکی بین آنها مشاهده نشد. این یافته حاکی از آن است که واگرایی آن‌ها عمدتاً حاصل فرآیندهای جهش، حذف‌های ژنومی و انتخاب طبیعی بوده و نوترکیبی نقشی در تکامل آن‌ها نداشته است. این پژوهش بر اهمیت عوامل محیطی و رابطه میزبان- ناقل در شکل‌گیری مسیرهای تکاملی ویروس‌ها تأکید می‌کند و بینش‌های جدیدی در مورد سازوکار‌های گونه‌زایی در جنس پوتی‌ویروس ارائه می‌دهد. این یافته‌ها به درک عمیق‌تر پویایی جمعیت ویروسی و عوامل مؤثر بر ظهور سویه‌ها و گونه‌های جدید ویروسی کمک می‌کند.