شناسایی و ارزیابی شیوع قارچ‌های عامل پوسیدگی ذغالی در جنگل‌های بلوط ایران

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور

3 عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی کرمانشاه

4 دانشگاه تربیت مدرس

5 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22034/ijpp.2024.2021016.440
چکیده

جنس بلوط spp. (Quercus) مهم‌ترین درختان جنگلی در ایران و دنیاست. در دهه اخیر بیماری پوسیدگی ذغالی بلوط با توجه به شرایط اقلیمی پـیش آمـده شـامل کاهش بارندگی و خشکسالی-های متعدد به طرز چشمگیری در مناطق جنگلی زاگرس و همچنین هیرکانی افزایش یافته است. این بیماری منجر به نکروز موضعی یا سیستمیک، زوال و مرگ درختان آلوده طی یک یا چند سال می‌شود و دارای یک تعامل و رقابت پیچیده بین درختان با عوامل زنده و غیرزنده محیطی است. این تحقیق برای بررسی آخرین وضعیت ابتلای درختان بلوط در هفت استان کشور شامل کرمانشاه، ایلام، لرستان، کردستان، خوزستان، مرکزی و گلستان به بیماری پوسیدگی ذغالی، شناسایی قارچ-های عامل بیماری پوسیدگی ذغالی و بررسی شیوع هریک از عوامل بیماری زا در طی سال‌های 1400 -1401 انجام گرفت. پس از نمونه برداری از بافت‌های آلوده درختان بلوط، نمونه‌ها کشت شده و عوامل بیمارگر جداسازی شده با استفاده از صفات ریخت شناسی و کلیدهای قارچ‌ شناسی شناسایی شدند. شناسایی ریخت‌شناسی نمونه‌ها با داده های توالی ناحیه ITS-rDNA و ß-Tubulin تأیید شد. قارچ‌های بیمارگر پوسیدگی ذغالی گونه‌هایBiscogniauxia mediterranea و Obolarina persica بودند و شیوع این آنها در استان‌های مورد بررسی متفاوت بود. بیشترین شیوع قارچ B. mediterranea در استان لرستان و بیشترین شیوع قارچ O. persica در استان ایلام مشاهده شد. نتایج این تحقیق ضمن افزودن به داده های نسبتاً کمیابی که در مورد فراوانی هریک از قارچ های عامل پوسیدگی ذغالی در استان‌های مختلف وجود دارد، آخرین وضعیت از ابتلای درختان در هریک از مناطق به بیماری پوسیدگی ذغالی را نیز تبیین می‌نماید.