بررسی مخاطبشناسی در تقدیمنامههای پایاننامههای دانشگاهی و حوزوی ارائه شده بعد از انقلاب اسلامی با تاکید بر نقش فرهنگی و ارتباطی
نویسندگان
1 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی، کارشناس پژوهش سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران.
doi
10.30481/lis.2020.221337.1685چکیده
هدف: پایاننامهها از جمله منابع علمی و پژوهشی دست اول است که در اجزاء و ساختار آن، تقدیمنامه وجود دارد. هدف اصلی این پژوهش بررسی مخاطبشناسی تقدیمنامههای پایاننامههای دانشگاهی و حوزوی بعد از انقلاب اسلامی است.روش: روش پژوهش، مطالعه کتابخانهای است. اطلاعات از طریق مشاهده و فیشبرداری از سه پایگاه مهم اطلاعاتی پایاننامه: ایرانداک، مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، جمعآوری گردید. از 600 عنوان پایاننامه مربوط به 77 مرکز آموزش عالی دانشگاهی و حوزوی مورد مطالعه، 522 تقدیمنامه فیشبرداری گردید.یافتهها: حدود 85 درصد از پایاننامهها دارای تقدیمنامه هستند و پایاننامههای کارشناسی ارشد دانشگاهی و حوزوی بیشترین فراوانی را دارند. پایاننامههای دانشگاههای غیرانتفاعی، پیام نور و دولتی به ترتیب دارای بیشترین تقدیمنامه هستند. بیشتر تقدیمنامهها دارای دو مخاطب است و به طور میانگین هر تقدیمنامه به سه مخاطب تقدیم شده است. زنان نسبت به مردان به مخاطبان بیشتری تقدیم نمودهاند. مخاطبان حدود 6 درصد تقدیمنامهها با موضوع پایاننامه ارتباط دارند. 72 درصد مخاطبان، از خانواده و بستگان پدیدآور هستند، 13 درصد مخاطبان، ائمه اطهار (ع) هستند، حدود 15 درصد تقدیمنامهها نیز به سایر گروهها و شخصیتهای علمی، دینی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و ... تقدیم شدهاند.نتیجهگیری: موضوع پایاننامه تأثیر کمتری در فکر و ذهن پدیدآور برای تدوین تقدیمنامه دارد. تکریم و قدردانی تقدیمنامهنویسان، از زحمات والدین نشانگر فرهنگ دینی و ارتباط عمیق فرزندان با والدین در خانوادههای ایرانی است. عشق به ائمه اطهار (ع) و انتظار فرج از دغدغههای پژوهشگران جوان ایران اسلامی است. به طور کلی تقدیمنامهنویسان معتقد به آموزههای دین مبین اسلام به ویژه کلام الهی (قرآن) و علاقهمند به دفاع از ارزشهای انقلاب اسلامی (شهدا و رهبری) هستند و این موضوع سرمایه بسیار مهم معنوی و اعتقادی است که مدیران جامعه اسلامی و خانوادهها باید برای حفظ و حراست و تقویت بنیههای آن از هیچ کوششی دریغ نکنند و این نوع سرمایهها را تقویت، تکریم و تجلیل نمایند.