تقریری از اصالت ماهیت و وجود
نویسندگان
1 دانشیار، دپارتمان فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران.
doi
10.22096/ek.2021.131889.1243چکیده
مابعدالطبیعه یا فلسفهی اولی، به مثابهی دانش کلی و به مثابهی بنیاد دانشها، عهدهدار بحث از چیستی و هستی (= ماهیت و وجود) و احکام آنهاست. پرسش از چیستیها و هستیهای خاص و پاسخ به آنها پرسش و پاسخ اصلی همهی دانشهاست. مسائل هر فلسفهی نظاممند در بن و پایه به این دو میرسد. از اینرو فلسفهی اسلامی در دورهی اخیر خود این پرسش را به میان آورد که کدام یک از این دو اصیل است و دیگری اعتباری. دو نظریهی اصالت ماهیت و اصالت وجود در پاسخ به این پرسش مطرح شد. هر کدام از این دو نظریه که در فلسفهای پذیرفته شود چهرهی آن را متفاوت از فلسفهای میکند که نظریهی رقیب را برگزیده است، به طوری که هیچ اختلافی به اندازهی این اختلاف در تفاوت فلسفهها موثر نبوده است. شهرت نظریهی اصالت وجود در دورهی اخیر و ردّ اصالت ماهیت در ضمن تثبیت آن موجب شده است که تقریر مستقلی از اصالت ماهیت در کتابهای مشهور یا متداول این دوره به انجام نرسد. در این نوشتار میکوشیم نظریهی اصالت ماهیت و جمع نهایی میان این دو نظریه در عین ترجیح اصالت ماهیت را از زبان محقق لاهیجی تقریر کنیم.
