فنوتیپ بیماری زایی Xanthomonas citri pv. citri عامل شانکر باکتریایی مرکبات و سنجش اثربخشی ترکیبات مسی در مهار آن در شرایط آزمایشگاهی

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 بخش گیاهپزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز

doi
10.22034/ijpp.2024.2021796.450
چکیده

استفاده فراوان از باکتری‌کش‌های مسی در برخی از گونه‌های باکتری‌های بیماری‌زای گیاهی، از جمله Xanthomonas citri pv. citri مقاومت در برابر مس ایجاد کرده است. در این پژوهش به بررسی فنوتیپ بیماری‌زایی باکتری عامل شانکرمرکبات و اثربخشی ترکیبات مسی در مهار این بیمارگر پرداخته شده است. نمونه‌برداری از باغ‌های مرکبات طی سال‌های 1401-1400 انجام شد. صد و هفده باغ مرکبات مورد بررسی قرار گرفت و بر اساس ویژگی‌های فنوتیپی و ژنوتیپی 132 جدایه به عنوان Xanthomonas citri pv. citri شناسایی شدند. فنوتیپ‌های مختلف بیماری‌زایی توسط ده جدایه نماینده روی ارقام مختلف لیموترش، پرتقال، گریپ‌فروت و سیتروملو مشاهده شد اما ارقام نارنگی علائم بیماری را نشان ندادند. همه جدایه‌ها سطح متوسطی از حساسیت به مس را نشان دادند و در محیط کشت حاوی 100 و 150 میلی‌گرم در لیتر سولفات مس رشد کردند. غلظت‌های بالای سولفات مس (250، 300، 350 و 400 میلی‌گرم در لیتر)، از رشد بیشتر از 90 درصد جدایه‌ها جلوگیری کردند. کربوکسیلات مس در غلظت 0.75 گرم بر لیتر جلوی رشد بیش از 85 درصد از جدایه‌ها را گرفت. همچنین بهترین بازدارندگی از رشد ترکیب اکسی کلرید مس، در غلظت‌های بالاتر از 3 گرم بر لیتر مشاهده شد و مخلوط بوردو در غلظت 1.5 میلی‌لیتر در لیتر از رشد بالای 80 درصد جدایه‌ها جلوگیری کرد. هیچ یک از خوشه‌های ژنی مقاومت به ترکیبات مسی copLAB و copABCD در جدایه‌های بررسی شده در این پژوهش ردیابی نشد. سنجش دقیق فنوتیپ بیماری‌زایی و میزان تحمل مس توسط باکتری عامل شانکر مرکبات منجر به تصمیمات مطمئن‌تری در مدیریت این بیماری می-شود.