کتابخانه دوستدار معلول: شاخصها و الزامات
نویسندگان
1 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران.
2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه زابل، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
3 استاد گروه کاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران.
4 استادیار گروه کاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران.
doi
10.30481/lis.2020.253231.1768چکیده
هدف: معلولان همانند سایر افراد، برای پیشرفت و ایفای نقش مثبت در جامعه به اطلاعات و مهارتهای کسب اطلاعات نیاز دارند. کتابخانه عمومی با تأمین انواع منابع و خدمات میتواند نقش مهمی در خدمت رسانی به اقشار جامعه از جمله معلولان داشته باشد و زمینه حضور معلولان در جامعه را فراهم کند. هدف این پژوهش، شناسایی الزامات و شاخصهای یک کتابخانه عمومی دوستدار معلول است.روش پژوهش: مطالعه از نوع کاربردی توصیفی بود که به روش تحلیل محتوا و با استفاده از جستجوی نظاممند، با هدف شناسایی استانداردها، شاخصها و الزامات کتابخانههای عمومی برای ارائه خدمات به معلولان، بر روی 40 مدرک که در پایگاههای وب او ساینس، اسکوپوس، گوگل اسکالر و پابمد نمایه شده بودند، انجام گرفت.یافتهها: شاخصها و الزامات به کار رفته در کتابخانههای عمومی در ارائه خدمات به معلولان در هفت مقوله تقسیمبندی گردید. در مقوله سیاستگذاری و بودجه، وجود سیاست و خطمشی مناسب در کتابخانه به منظور ارائه خدمات به معلولان؛ در مقوله تبلیغ و توسعه خدمات، استفاده از روشهای مختلف اطلاعرسانی خدمات کتابخانه؛ در مقوله دسترسپذیری و وضعیت فیزیکی کتابخانه، وجود علائم و تابلوهای مناسب جهت راهنمایی بخشهای مختلف کتابخانه؛ در مقوله خدمات و برنامهها، قرار گرفتن میز امانت در محل مناسب و در دسترس بودن آن برای همه گروهها؛ در مقوله منابع انسانی و آموزش، وجود کارکنان آموزش دیده در زمینه ارائه خدمت به معلولان؛ در مقوله مجموعه، وجود کتاب در قالبهای مختلف و در مقوله تجهیزات و فناوری اطلاعات، وجود فناوریهای کمکی (تلویزیون مدار بسته، چاپگر بریل، بزرگنمایی صفحه و ...) دارای بیشترین فراوانی بودهاند.نتیجهگیری: شناسایی خدمات مورد نیاز معلولان و شاخصهای یک کتابخانه دوستدار معلول میتواند در جهت تصمیمگیری آگاهانه برای ارائه خدمات مناسب در کتابخانهها به ویژه کتابخانههای عمومی کمک نماید.
