تأثیر کاربرد چند تنظیم‌کنندۀ رشد و عنصر سیلیسیم بر عکس‌العمل خیار گلخانه‌ای در برابر آلودگی به ویروس پالامپور پیچیدگی برگ گوجه‌فرنگی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 دانشگاه شهید باهنر کرمان

4 دانشگاه شهید باهنر کرمان

5 دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22034/ijpp.2024.2021783.439
چکیده

ویروس پالامپور پیچیدگی برگ گوجه‌فرنگی (tomato leaf curl Palampur virus, ToLCPalV) یک بگوموویروس مخرب است که در سال‌های اخیر باعث خسارت‌های زیادی به محصول گوجه‌فرنگی و انواع کدوئیان در ایران شده است. در پژوهش حاضر، تأثیر چند تنظیم‌کنندۀ‌ رشد شامل سالیسیلیک‌اسید (SA)، متیل‌جاسمونات (MJ) و براسینواستروئید (BR)، عنصر سیلیسیم (Si) و اثرات متقابل آن‌ها در برابر واکنش خیار گلخانه‌ای به آلودگی توسط ToLCPalV مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایۀ طرح بلوک کامل تصادفی و به صورت گلدانی اجرا گردید. قبل از کاشت، بذرهای خیار به مدت 24 ساعت به طور جداگانه در سه تنظیم‌کنندۀ‌ رشد شامل محلول‌های نیم میلی‌مولار SA، پنج میکرومولار MJ و یک میکرومولار BR خیسانده شدند. محلول‌پاشی گیاهچه‌ها با محلول Si با غلظت یک میلی‌لیتر بر لیتر، در مرحله دو تا سه برگی و مایه‌زنی آن‌ها با استفاده از سازۀ عفونت‌زای ToLCPalV یک هفته بعد در مرحله سه تا چهار برگی انجام شد. به منظور ارزیابی ویژگی‌های ریخت‌شناسی و شیمیایی شامل شاخص‌های وزنِ ترِ بوته، ارتفاع ساقه، و میزان آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز، پلی‌فنل‌اکسیداز، گایاکول‌پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز 30 روز پس از مایه‌زنی اندازه‌گیری شد. نتایج بدست آمده نشان داد که تیمارهای SA، ترکیب MJ+Si و ترکیب BR+Si با افزایش فعالیت آنزیم‌ها، باعث تأخیر در بروز نشانه‌های ویروسی و کاهش وزنِ ترِ بوته و ارتفاع ساقه شدند. براساس نتایج این تحقیق، کاربرد تنظیم‌کننده‌های رشد به تنهائی و یا به همراه عنصر سیلیسیم شامل SA، MJ، MJ+Si و BR+Si می‌تواند باعث افزایش مقاومت گیاه خیار گلخانه‌ای در برابر آلودگی به ToLCPalV گردد.