مقایسه فعالیت نماتدکشی چند اسانس گیاهی و متابولیت قارچی علیه Ditylenchus dipsaci در شرایط آزمایشگاهی و شناسایی ترکیبات شیمیایی آن ها

نویسندگان

1 گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز،تبریز، ایران

doi
10.22034/ijpp.2024.2012655.431
چکیده

Ditylenchus dipsaci یک نماتد بیماری‌زای گیاهی است که گسترش جهانی دارد و بیشتر در مناطق معتدله شیوع داشته و خسارت می‌زند. در این تحقیق فعالیت نماتد‌کشی اسانس‌های گیاهی آویشن کوهی، پونه، میخک، مریم‌گلی و مرزه و متابولیت‌ قارچ Scytalidium sp. در مقایسه با نماتدکش متام‌سدیم به عنوان شاهد مثبت در شرایط آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار گرفت. برای تهیه زادمایه نماتد، نماتدهای جداسازی شده از سیرهای آلوده که از منطقه گوگان استان آذربایجان شرقی جمع‌آوری شده بودند، روی دیسک‌های هویج تلقیح و سپس در طی 60 روز با نگه‌داری در داخل انکوباتور با دمای 1±18 سانتی‌گراد تکثیر ‌شدند. آزمایش‌های زیست‌سنجی تاثیر اسانس‌ها و متابولیت‌ و نیز متام‌ سدیم در چهار تکرار و هفت تیمار روی نماتدهای تکثیر شده انجام و مرگ‌و‌میر نماتد‌ها بعد از 24 و 48 ساعت ثبت شد. بعد از انجام تجزیه پروبیت داده‌های حاصل، مقادیر LC50 برای هر کدام از ترکیبات مورد بررسی محاسبه گردید. مقادیر LC50 پس از 24 ساعت برای اسانس‌های میخک، پونه، مرزه و آویشن به‌ترتیب 1748، 2/769، 1662 و 4913 پی‌پی‌ام و برای متابولیت قارچی و متام سدیم به‌ترتیب 6/207 و 7/6 پی‌پی‌ام به‌دست آمد. جهت شناسایی اجزای اسانس‌های گیاهی از کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی(GC-MS) مجهز به ستون DB5 استفاده شد. بر اساس مقادیر LC50 به دست آمده ترکیبات مورد آزمایش به غیر از مریم‌گلی، در غلظت‌های نسبتا پایین موجب مرگ و میر نماتد D. dipsaci شدند و ارزش انجام بررسی‌های تکمیلی را دارند.جهت شناسایی اجزای اسانس‏های گیاهی از کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‏سنج جرمی(GC-MS)‏ مجهز به ستون DB5 استفاده شد .