تأثیر ارزش برند بر رابطه بین محرک ها و موانع نوآوری با ریسک پذیری شرکت
نویسندگان
1 استادیارگروه حسابداری، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه دانش آموخته دکترای تخصصی حسابداری دانشگاه شهید چمران اهواز
2 دانشیار گروه حسابداری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.48308/jfmp.2025.240478.1509چکیده
هدف: رابطه بین نوآوری و ریسکپذیری، موضوعی پیچیده و دووجهی است. از یک طرف، نوآوری میتواند ریسکپذیری را افزایش دهد و از طرف دیگر، با ایجاد مزیت رقابتی و عملکرد بالا، میتواند ریسکپذیری را کاهش دهد. شرکتها برای حفظ مزیت رقابتی ناچار به پذیرش نوآوریهای ریسکی هستند و برند قوی میتواند بهعنوان سپر دفاعی در برابر پیامدهای منفی ریسک عمل کند. این موضوع در تقاطع دو حوزه کلیدی مدیریت یعنی مدیریت برند و مدیریت نوآوری قرار دارد. بررسی تعامل این ابعاد میتواند به توسعه راهکارهای جامعتری برای سیاستگذاری نوآوری و مدیریت ریسک بینجامد. با توجه به نبود بررسیهای مستقیم پیرامون اثر برند در ساختار تصمیمگیری نوآورانه تحت شرایط ریسکی، پژوهش حاضر میتواند به توسعه مدلهای تلفیقی بین مفاهیم بازاریابی (برند) و کارآفرینی (نوآوری و ریسکپذیری) کمک کند. در نتیجه، شناخت این نقش برای مدیران و تصمیمگیرندگان حیاتی است. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر ارزش برند بر رابطه بین محرکها و موانع نوآوری با ریسکپذیری شرکتهای پذیرفته شده بورس تهران است. روش شناسی: پژوهش حاضر، از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش جزو پژوهشهای توصیفی-پس رویدادی است. برای آزمون فرضیههای پژوهش از دادههای پانلی و مدل رگرسیون خطی چندگانه استفاده شده و برای سنجش متغیر ارزش برند از مدل داموداران(2015) و برای سنجش محرکها و موانع نوآوری از الگوی نمازی و مقیمی(1398) استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش، کلیه شرکتهای بورس تهران از ابتدای سال 1395 تا 1402 هستند که به روش حذف سیستماتیک، 139 شرکت انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند.نتایج: نتایج پژوهش نشان داد منابع مشهود و منابع نامشهود به عنوان محرکهای نوآوری تأثیر مثبتی بر ریسکپذیری دارند، از بین متغیرهای مربوط به موانع نوآوری، موانع بازار و موانع مالی دارای تأثیر منفی معنیدار بر ریسکپذیری هستند ولی متغیر موانع دانشی تأثیر معنیداری بر ریسکپذیری ندارد. اثر تعاملی منابع مشهود و نامشهود با ارزش برند بیانگر عدم تأثیرگذاری منابع مشهود و تأثیرگذاری مثبت معنیدار منابع نامشهود بر ریسکپذیری شرکتهای مورد مطالعه است. اثر تعاملی ارزش برند با موانع نوآوری(موانع بازار و مالی) حاکی از این است که برند قوی، اثر منفی موانع بر ریسکپذیری شرکت را کاهش میدهد ولی اثر تعاملی ارزش برند با موانع دانشی تأثیر معنیداری بر ریسکپذیری شرکتها ندارد. یافتهها: ارزش برند درکنار منابع نامشهود با ایجاد همافزایی بیشتر، سبب افزایش توان فنی شرکتها برای ورود به پروژههای نوآورانه با ریسک بالا میشود. با افزایش ارزش برند، موانع بازار و موانع مالی نمیتواند سبب کاهش ریسکپذیری شرکتهای مورد مطالعه شود که حاکی از این است که برند قوی، با ایجاد سهولت بیشتر در حوزه بازار و مالی، رفتار ریسکپذیری را تقویت میکند. میتوان گفت ارزش برند به عنوان شمشیر دولبه عمل کرده و فشار زیاد برای حفظ برند، افزایش تمایل به بدهی بالا و سرمایهگذاری تهاجمیتر، هزینه بالای حفظ برند در شرایط رقابتی، سبب افزایش ریسکپذیری شرکتهای مورد مطالعه میشود. با وجود موانع دانشی، ارزش برند قوی نیز نمیتواند ریسکپذیری شرکتها را تحت تأثیر قرار دهد و موانع دانشی خود عاملی در عدم تعریف درست ارزش برند میباشد که مانع از ایجاد برند قوی میشود. همچنین ارزش برند نمیتواند کمبود دانش فنی را جبران و جایگزین دانش فنی ضعیف باشد و نیز موانع دانشی خود عاملی برای اجتناب از فعالیتهای نوآورانه و جسورانه میشود.