تاثیر انقلابهای صنعتی بر سیر تحول کتابخانه های عمومی: تحقق کتابخانه پلتفرمی در انقلاب صنعتی چهارم
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشتۀ علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکدۀ علومانسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
3 دانشیار گروه ارتباطات و دانششناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 دانشیار گروه ارتباطات و دانششناسی ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
5 استاد گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.30481/lis.2020.218023.1676چکیده
هدف: کتابخانههای عمومی نه تنها یکی از تأثیرگذارترین نهادهای اجتماعی هستند بلکه میتوانند منعکسکننده سیر تحولات در عرصههای دیگر از جمله توسعه صنعتی نیز باشند. در این پژوهش سعی شده است با تمرکز بر نسلشناسی کتابخانههای عمومی، به تغییر روند خدمات این کتابخانهها متناسب با ویژگیهای انقلابهای صنعتی بپردازد. بنابراین، هدف این پژوهش، تحلیل و مرور تغییرات و تحولات کتابخانههای عمومی متأثر از انقلابهای صنعتی، از شکلگیری کتابخانههای سنتی در انقلاب صنعتی اول تا رسیدن به کتابخانههای پلتفرمی در انقلاب صنعتی چهارم است. کتابخانه به مفهوم پلتفرم، بستری اجتماعی برای مشارکت همه افراد و نهادها و با هدف فراهم کردن زمینههای تبادل اطلاعات و دانش عمل میکند. روش: از جنبه روششناسی، این مقاله یک مطالعه مروریِ رواییِ غیرنظاممند است که در آن از رویکرد سندی استفاده شده است. به منظور گردآوری و استخراج اطلاعات، جستجوی جامعی در پایگاههای اطلاعاتی ایرانی و بینالمللی انجام شد. متون و اسناد مرتبط با عبارتهای دقیق انقلاب صنعتی یاIndustrial Revolution و کتابخانه عمومی یا Public Library در بازه زمانی 2000 تا 2018 میلادی بازیابی و مرور شد. یافتهها: یافتههای این پژوهش، ضرورت شناخت ویژگیهای نسلهای کتابخانههای عمومی بر اساس پارادایمهای انقلابهای صنعتی با توجه به خصیصههایی مانند فناوری و ابزار، مخاطب و ذینفع، مأموریت و چشمانداز و زیرساخت و منابع بود که بیانگر ضرورت تغییر کتابخانهها به سمت نسل کتابخانههای پلتفرمی برای بقا و تداوم خدمت تأثیرگذار در دوران انقلاب صنعتی چهارم است. با توجه به تغییر اکوسیستم اجتماعی متأثر از انقلاب صنعتی چهارم، کتابخانهها باید برای استمرار حیات و توسعه و افزایش اثربخشی خود، نگرش و عملکردشان را تغییر دهند و با شناسایی مجدد داراییها، ارزشها، فلسفه وجودی و منطق کارشان مبتنی بر تفکر پلتفرمی برای همنواسازی و خلق و تبادل ارزشها با ذینفعان، بهخصوص منابع و ذینفعان بیرونی خود، اقدام کنند.