ویروس کوتولگی سبزرد نخود ایرانی: تعیین ترادف ژنوم ویروس در دو میزبان جدید، آلفاستلایت همراه و اثبات بیماریزائی در گیاه بامیه
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه جیرفت
2 بخش گیاهپزشکی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کد پستی 7616914111
3 بخش گیاهپزشکی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کد پستی 7616914111
doi
10.22034/ijpp.2023.2008218.422چکیده
ویروس کوتولگی سبزرد نخود ایرانی (Chickpea chlorotic dwarf virus, CpCDV) از جنس Mastrevirus و خانوادۀ Geminiviridae، یکی از ویروسهای مخرب در تعداد زیادی از گیاهان در مناطق مختلف دنیا است. در این مطالعه، نمونههای بامیه و علف هرز کتان هندی با علائم مشخص آلودگی به جمینیویروسها از مزارع شهرستان جیرفت جمعآوری شد و بعد از استخراج دی اِن اِ، مولکولهای حلقوی موجود در آن با روش تکثیر دایرۀ غلتان (rolling circle amplification, RCA) غنیسازی گردید. همسانهسازی و تعیین ترادف محصول آر سی اِ مربوط به دو نمونۀ انتخابی از دو گیاه فوق نشان داد که آنها به سویۀ F مربوط به CpCDV آلوده هستند. تلاش برای برای جداسازی آلفا و بتاستلایتهای همراه با نمونههای این دو گیاه با استفاده از آزمون واکنش زنجیرهای پلیمراز، تنها منجر به ردیابی آلفاستلایت بدون علائم پنبۀ داروینی (Gossypium darwinii symptomless alphasatellite, GDarSLA) در نمونۀ گیاه کتان هندی گردید. بررسیها نشان داد که درصد یکسانی ژنوم کامل بین دو جدایۀ جدید CpCDV به میزان 98 درصد بوده و بیشترین درصد یکسانی ژنوم کامل دو جدایه از ویروس و یک جدایه از آلفاستلایتِ همراه، مربوط به جدایههائی است که قبلا از ایران گزارش شدهاند. در آزمایشهای مربوط به بیماریزائی CpCDV، مایهکوبی سازۀ ساخته شده از قبل باعث ایجاد علائم زردی و کوتولگی در گیاه بامیه گردید. بر اساس نتایج بدست آمده، گیاهان بامیه و علف هرز کتان هندی به عنوان میزبانهای جدید CpCDV در ایران و گیاه کتان هندی برای اولین بار به عنوان میزبان جدید ویروس از دنیا گزارش میگردند.