تعیین پیشرانهای بازآفرینی فرهنگ- مبنا بافت تاریخی بوشهر مطالعه موردی: آیین خیامی
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خلیجفارس، بوشهر، ایران
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیجفارس، بوشهر، ایران
doi
10.22034/jsc.2026.544099.1875چکیده
بافت تاریخی شهر بوشهر با وجود برخورداری از معماری منحصربهفرد و سرمایههای فرهنگی ارزشمند، با فرسایش کالبدی و رکود اجتماعی شدید مواجه است. در چنین شرایطی، ظرفیت آیین خیامی بهعنوان یک میراث فرهنگی ناملموس میتواند محرک بازآفرینی این محدوده باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویتبندی استراتژیهای بازآفرینی فرهنگ ـ مبنا با تأکید بر ظرفیتهای خیام خوانی انجامشده است. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از حیث روششناسی، در دسته پژوهشهای آمیخته قرار میگیرد. ابتدا با مرور ادبیات موضوع، استراتژیهای مرتبط با بازآفرینی فرهنگ-مبنا شناسایی شدند. سپس، استراتژیها توسط خبرگان بومی اولویتبندی شدند. در ادامه، به کمک تکنیک تحلیل ساختاری اثرات متقابل میک مک (MICMAC)، میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری استراتژیها بررسی شد و شناسایی پیشرانها بر این اساس انجام گرفت. یافتههای تحقیق نشان میدهد که سه استراتژی اصلی شامل: «توسعه رویدادهای فرهنگی»، «بازسازی و بهسازی بناهای تاریخی» و «توسعه صنایع خلاق» دارای بیشترین میزان اثرگذاری بوده و بهعنوان پیشرانهای کلیدی در بازآفرینی بافت تاریخی بوشهر مطرحاند. در نتیجه لازم است سرمایهگذاریها و برنامههای اصلی با تمرکز بر این سه حوزه صورت گیرد. بهموازات این اقدامات، مدیریت دقیق «تصویر ذهنی و برند سازی» ضروری است. سایر استراتژیها در اولویتهای بعدی قرار میگیرند و زمینههای اجرایی آنها در پی تحقق پیشرانها محقق خواهد شد. بااینحال، تضمین پایداری پروژه در بلندمدت، نیازمند توجه ویژه به استراتژی «مشارکت اجتماعی و پیوند نهادها» است. بهطورکلی، روش ارائهشده در این پژوهش میتواند بهعنوان یک نقشه راه استراتژیک برای سیاستگذاران و برنامهریزان شهری جهت احیای بافت تاریخی بوشهر به کار گرفته شود.
