شناسایی و تعیین شدت پاسخ نسبی ژنوتیپ‌های لیموی حساس به ویروس رگبرگ روشنی زرد مرکبات

نویسندگان

1 پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رامسر، ایران.

2 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت.

3 گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

doi
10.22034/ijpp.2023.2003544.411
چکیده

ویروس رگبرگ روشنی زرد مرکبات در سال‌های اخیر در تعدادی از کشورهای آسیایی از جمله ایران گسترش یافته است. به منظور شناسایی میزبان‌های حساس به بیماری، ابتدا پیوندک ژنوتیپ‌های مهم لیموی کشور از درختان مادری بدون علائم جمع‌آوری شد و عاری‌بودن آنها از ویروس رگبرگ روشنی زرد مرکبات با نموده‌سازی بیولوژیکی گیاه محک نارنج (Citrus aurantium) مورد تائید قرار گرفت. سپس جوانه این ژنوتیپ‌ها روی پایه نارنج تکثیر و نهال‌ها به طور هم‌زمان با جدایه ایرانی LEN با روش پیوند آلوده و به همراه نهال‌های شاهد مایه‌زنی نشده در شرایط دمایی کنترل شده (°C24 روز، °C18 شب) نگهداری شدند. بر اساس بروز علائم بیماری در گیاهان آلوده شده، از بین 21 ژنوتیپ مورد بررسی، پرشین‌لایم (C. latifolia) و نه رقم لمون (C. limon) به عنوان ارقام حساس به بیماری رگبرگ روشنی زرد مرکبات تشخیص داده شدند. استخراج آران‌ای کل از پوست و رگبرگ جست‌های جدید و واکنش زنجیره‌ای پلیمراز با نسخه‌برداری معکوس توسط آغازگرهای اختصاصی تکثیرکننده ژن پروتئین پوششی، آلودگی به ویروس مورد مطالعه را در گیاهان مایه‌زنی شده دارای علائم ارقام مختلف لیمو تأیید نمود. در سایر ژنوتیپ‌های مورد بررسی تا یک سال پس از مایه‌زنی علائمی مشاهده نشد. در ژنوتیپ‌های آلوده، شدت بیماری بر اساس شدت علائم از مقیاس صفر تا چهار درجه‌بندی و این ارقام با توجه به شدت پاسخ در سه گروه خیلی حساس، حساس و با حساسیت کم دسته‌بندی شدند. به استناد نتایج تحقیق، ارتباط بین قرابت اجدادی ارقام لیمو و حساسیت به ویروس رگبرگ روشنی زرد مرکبات مورد تائید قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها