تأثیر نماتد نوک سفیدی برنج (Aphelenchoides besseyi) بر صفات رویشی و زایشی 12 رقم تجاری توتفرنگی در شرایط گلخانه
نویسندگان
1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران.
2 استاد گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران.
3 استاد گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران.
4 دانشیار گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، ایران.
doi
10.22034/ijpp.2023.2001865.406چکیده
نماتد نوک سفیدی برنج (Aphelenchoides besseyi)، عامل بیماری کوتولگی تابستانه گیاه توتفرنگی است که سالیانه خسارت قابلتوجهی به محصول آن در دنیا وارد میکند. با توجه به خطرات زیستمحیطی کاربرد سموم شیمیایی، شناسایی منابع مقاومت در ارقام مختلف توتفرنگی و کاربرد آنها میتواند یکی از راهبردهای مؤثر مهار این نماتد باشد. به این منظور جمعیتی از A. besseyi از یک مزرعه توتفرنگی در استان کردستان جمعآوری و با استفاده از صفات ریختشناختی و توالی ناحیه D2-D3 28S rDNA شناسایی گردید. سپس عکسالعمل 12 رقم تجاری و رایج توتفرنگی در استان نسبت به آن در شرایط گلخانه بررسی گردید. نتایج نشان داد که تأثیر نماتد بر اکثر صفات رویشی و زایشی گیاه و جمعیت نهایی نماتد در ارقام مورد بررسی در سطح 1% معنیدار بود و بر اساس فاکتور تولیدمثل نماتد، 12 رقم در چهار گروه قرار گرفتند: رقم میشنری با فاکتور تولیدمثل 04/9 به عنوان میزبان مناسب A. besseyi شناخته شد. از لحاظ صفات رویشی و زایشی این رقم دارای بیشترین تأثیرپذیری نسبت سایر ارقام بود. ارقام یالووا و چندلر با فاکتور تولیدمثل 20/7 و 73/6 به عنوان میزبانهای نسبتاً مناسب، ارقام کردستان، آروماس و آلیسو با فاکتور تولیدمثل 27/4-76/4 به عنوان میزبانهای نسبتاً ضعیف شناسایی شدند. این ارقام از نظر صفات رویشی و زایشی تأثیرپذیری کمتری نسبت به رقم میشنری نشان دادند. ارقام کراسنیبرگ، سلوا، کوئینالیزا، کاماروسا، مرک و پاروس با فاکتور تولیدمثل 45/2-54/3، به عنوان میزبانهای ضعیف شناخته شدند. این ارقام دارای بالاترین سطح عملکرد و سایر صفات زایشی و رویشی بودند.