شناسایی و آزمون بیماری‌زایی برخی قارچ‌های هیفومیست همراه با لکه برگی گیاه یونجه در استان آذربایجان غربی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات رستنی‌ها، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

3 دانشگاه تربیت مدرس

4 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22034/ijpp.2023.2004424.412
چکیده

یونجه یکی از محصولات مهم زراعی و مهم‌ترین محصول علوفه‌ای در کشور است و در تأمین علوفه جهت تغذیه دام‌ها نقش مهمی ایفا می‌نماید. قارچ‌های هیفومیست‌ بخشی از عوامل همراه با بیماری لکه برگی گیاه یونجه محسوب می‌شوند. در این تحقیق با توجه به اهمیت کشت گیاه یونجه در استان آذربایجان غربی، در آبان ماه سال 1399 طی بررسی‌هایی از مزارع مختلف مناطق جنوبی استان آذربایجان غربی شامل شهرستان‌های میاندوآب، مهاباد و نقده، از گیاهان یونجه دارای علائم لکه برگی، نمونه‌هایی تهیه گردید. پس از بررسی نمونه‌ها و تهیه کشت‌های تک اسپور به‌صورت مستقیم از عوامل قارچی روی لکه‌های برگی، تعداد 66 جدایه قارچی از جنس‌های مختلف به دست آمد. بعد از کشت تمامی قارچ‌های جداسازی شده روی محیط کشت‌های استاندارد و طبقه‌بندی آن‌ها بر اساس ویژگی‌های ریخت‌شناختی با استفاده از منابع معتبر، بررسی مولکولی جدایه‌های نماینده با توجه به جنس قارچی، بر اساس ناحیه ITS ریبوزومی و یا بخشی از ناحیه ژنومی ‌gapdh انجام شد. بر اساس ویژگی‌های ریخت‌شناختی و مولکولی، هشت گونه متعلق به پنج جنس از قارچ‌های هیفومیست‌ شامل Albifimbria verrucaria، Alternaria atra، Alternaria kordkuyana، Alternaria sp. (section Alternaria)، Cercospora zebrina، Curvularia inaequalis، Stemphylium botryosum و Stemphylium vesicarium شناسایی شدند. بر اساس نتایج آزمون بیماری‌زایی در شرایط گلخانه، بیماری‌زایی گونه‌های Alb. verrucaria، A. kordkuyana، C. zebrina، S. botryosum و S. vesicarium تأیید شد. بر اساس منابع موجود، از بین گونه‌های شناسایی‌شده، گونه‌های A. atra، A. kordkuyana و Cu. inaequalis برای اولین بار از روی گیاه یونجه در جهان گزارش می‌شوند.