فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: فرایند جستجو و بازیابی اطلاعات فرایندی شناختی و بسیار پیچیده بوده که در فرایند پژوهش دارای اهمیت و ضرورت بسیاری است. یکی از رویکردهای مهم در کشف و درک این فرایند، بررسی تجربه‌های کاربران است. این پژوهش با هدف کشف الگوهای متنوع تجربه دانشجویان دکتری از اهمیت و ضرورت پدیده جستجو و بازیابی اطلاعات در فرایند پژوهش انجام شده است و به شناسایی مفاهیمی که دانشجویان به توصیف پدیده مورد نظر می‌پردازند در قالب طبقه­‌های توصیفی و همچنین کشف روابط بین طبقه‌ها پرداخته است. روش‌پژوهش: رویکرد پژوهش حاضر تفسیری بود که با روش پژوهش کیفی پدیدارنگاری به اجرا در آمد. مشارکت­کنندگان پژوهش حاضر دانشجویان دکتری حوزه‌های گوناگون در دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1398 بودند. نمونه‌گیری به ‌صورت هدفمند و معیار بود. تنوع حداکثر در انتخاب نمونه در نظر گرفته شد و تا اشباع نظری یادداشت‌های تحلیلی ادامه داشت. مصاحبه ابتدا به صورت هدایت شده و سپس نیمه‌ساختاریافته از 20 دانشجو صورت گرفت. مصاحبه­‌ها پیاده‌­سازی شده و به شکل استقرایی و با شیوه کدگذاری در نرم­افزار MAXQDA12 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد، پساز تحلیل داده‌های گردآوری ‌شده از مصاحبه‌ها، سه طبقه توصیفی از چگونگی درک و تجربه دانشجویان دکتری تخصصی از اهمیت و ضرورت پدیده جستجو و بازیابی اطلاعات پدیدار گردید. طبقه اول جستجو و بازیابی اطلاعات به‌ مثابه گنجینه‌ای ارزشمند؛ طبقه دوم جستجو و بازیابی اطلاعات به ‌مثابه جاده‌ای پر از چراغ؛ و طبقه سوم جستجو و بازیابی اطلاعات به ‌مثابه کلیدی برای نجات بودند.نتایج نشان داد دانشجویان، پدیده جستجو و بازیابی اطلاعات در فرایند پژوهش را مهم و ضروری توصیف می‌کنند. نتیجه‌گیری: گرچه این پژوهش با توجه به نوع و ماهیت کیفی خود به دنبال تعمیم‌بخشی یافته‌های حاصل از پژوهش حاضر نیست، اما با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر پدیده جستجو و بازیابی اطلاعات در فرایند پژوهش، ضرورت و اهمیت قابل‌توجهی دارد. بنابراین این مورد باید در برنامه‌­ریزی­های آموزشی و پژوهشی دانشگاه مدنظر قرار گیرد و مسیری که دانشجویان  این پدیده را تجربه می­کند، هموار شود تا محدودیت­‌ها و مشکلات به حداقل رسانده شود.