میزبان‌های طبیعی جدید و تحلیل تبارزائی پنج جدایه ویروس پیچیدگی برگ‌زرد گوجه‌فرنگی و ستلایت‌های همراه در استان کرمان

نویسندگان

1 مربی دانشگاه جیرفت

2 دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 استاد دانشگاه شهید باهنر کرمان

4 بخش گیاهپزشکی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کد پستی 7616914111

doi
10.22034/ijpp.2023.1988545.398
چکیده

ویروس پیچیدگی برگ‌زرد گوجه‌فرنگی (Tomato yellow leaf curl virus, TYLCV) یکی از مهم‌ترین ویروس‌های آلوده‌کنندۀ گوجه‌فرنگی و تعدادی دیگر از گیاهان زراعی، سبزیجات و گیاهان وحشی در نقاط مختلف جهان است. در این مطالعه، نمونه‌های گیاهی بادرشبوی (Dracocephalum moldavica L.)، باقلا، سویا، ریحان و فرفیون (Euphorbia sp. L.) دارای علایم زردی عمومی پیچیدگی و فنجانی‌شدن برگ، ریزبرگی، بدشکلی و کوتولگی از مزارع شهرستان جیرفت در استان کرمان در سال‌های‌ 98-1397 جمع‌آوری شد وآلودگی تعدادی از آن‌ها به TYLCV و ستلایت‌های همراه (بتاستلایت پیچیدگی برگ گوجه‌فرنگی Tomato leaf curl betasatellite, ToLCB) و آلفاستلایت بدون علائم پنبۀ داروینی Gossypium darwinii symptomless alphasatellite, GDarSLA) اثبات گردید. ترادف ژنوم کامل پنج جدایۀ TYLCV از میزبان‌های فوق دارای 99-90 و 97-88 درصد یکسانی به ترتیب با یکدیگر و با سایر جدایه‌های انتخابی این ویروس از ژن‌بانک بودند. علاوه بر این، طول کامل مولکول ToLCB که در چهار میزبان بادرشبوی، باقلا، سویا و ریحان شناسائی شدند دارای 99-96 درصد یکسانی با یکدیگر و 95-94 درصد با جدایه‌های انتخابی همین بتاستلایت در ژن‌بانک بودند. ترادف ژنوم کامل مولکول GDarSLA که تنها در گیاه سویا شناسائی گردید دارای 98-93 درصد یکسانی با ژنوم دو جدایه از همین آلفاستلایت بود که قبلاً از ایران گزارش شده‌اند. پنج گیاه فوق به عنوان میزبان‌های جدید TYLCV، ToLCB و/یا GDarSLA در ایران و دو گیاه بادرشبوی و باقلا به عنوان میزبان‌های جدید این ویروس در دنیا معرفی می گردند. نتایج بدست‌آمده از این تحقیق نشان می‌دهد که TYLCV و بتاستلایت همراه آن دارای گسترش وسیعی در مزارع جیرفت می‌باشند.