الاهیات سلبی در حوزه هستیشناسی صفات الاهی در اندیشه افلوطین و قاضی سعید قمی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران
2 دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران.
doi
چکیده
«الاهیات سلبی» نظریهای مهم و پرطرفدار در حوزه «زبان دین» در میان الاهیدانان یهودی، مسیحی و مسلمان است. الاهیات سلبی در سه حوزه هستیشناسی، معرفتشناسی و معناشناسی صفات الاهی مطرح است که میان آنها پیوند ناگسستنی برقرار است. افلوطین در حوزه الاهیات مسیحی و قاضی سعید در حوزه الاهیات اسلامی و میان اندیشوران امامیه از جایگاه ویژهای در میان پیروان الاهیات سلبی برخوردارند. نوشتار حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی این دو دیدگاه را تبیین و ارزیابی کرده است. از رهگذر این جستار مشخص میشود که در اندیشه افلوطین، «واحد» فراهستی است و تمام صفات ایجابی مربوط به «هستی»اند؛ بنابراین باید این صفات را از واحد سلب کنیم. قاضی سعید نیز ضمن نقد الاهیات ایجابی زیادت و عینیت، الاهیات سلبی را در پرتو فرهنگ دینی و ادله عقلی توجیه کرده است. الاهیات سلبی در این دو دیدگاه کاستیهایی نیز دارد که نوشتار حاضر آنها را ضمن اشتراکات و افتراقات این دو دیدگاه مطرح میکند.
