فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ویروس کوتولگی زرد جو (barley yellow dwarf virus, BYDV)به طور قابل توجهی باعث کاهش محصول غلات و سایرگیاهان خانواده گندمیان در سراسر جهان می‌شود. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که این ویروس در اکثر نقاط ایران پراکنش دارد. در بهار سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ نمونه‌های گیاهی دارای علائم بیماری، از مزارع گندم و جو شهرستان‌های استان همدان جمع‌آوری شدند. آزمون الایزای غیرمستقیم با استفاده از آنتی‌بادی اختصاصی BYDV انجام شد و نتایج نشان داد که درصد بالایی از نمونه‌های جمع‌آوری شده به BYDV آلوده بودند. پس از استخراج آر‌ان‌ای کل، آزمون RT-PCR با استفاده از آغازگرهای اختصاصی BYDV-PAV که سویه رایج این ویروس در اکثر مناطق کشور می‌باشد، انجام شد. نتایج آزمون RT-PCR، آلودگی به ‌BYDV را تایید نمود. به منظور مقایسه مولکولی ژن پلیمراز و تبارزایی بر اساس این ژن، دو جدایه از شهرستان‌های اسدآباد و همدان انتخاب و ژن پلیمراز آنها تعیین ترادف شدند. مقایسه توالی‌های حاصل نشان داد که جدایه همدان بیشترین شباهت را با جدایه‌های کهنوج، کرج، یزد و اراک دارد (با شباهت حدود ۹۵% تا ۹۶%). جدایه‌های مذکور به دلیل شباهت کم با سایر جدایه‌های موجود در بانک ژن به عنوان یک گونه مجزا پیشنهاد شدند. جدایه اسدآباد بیشترین شباهت را با BYDV-PAS آمریکا و استونی داشت (با بیش از ۹۲% شباهت). نتایج حاصل از تبارزائی نشان داد که جدایه‌های ایرانی BYDV براساس ژن پلیمراز در سه گروه مجزا قرار گرفتند که نشان دهنده وجود تنوع بالا در ژن پلیمراز این ویروس است. تحقیق حاضر اولین گزارش از ردیابی گونه BYDV-PAS در ایران می‌باشد.