فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: اشراف اطلاعاتی حسابرس بر فعالیت صاحبکاران، اطلاعات بسیاری در خصوص فعالیت شرکت‌ها در اختیار حسابرسان قرار می‌دهد. بسیاری از این اطلاعات می‌توانند حامل مزیت رقابتی برای شرکت‌ها باشند، از این رو لازم است تا حسابرس‌ها از حفظ امنیت اطلاعات صاحبکاران اطمینان یابند؛ چرا که حسابرسان ممکن است در نقش حامل این اطلاعات، باعث شوند تا اطلاعات صاحبکاران مختلف در اختیار یکدیگر قرار گیرد. به انتقال اطلاعات میان شرکت‌های گوناگون توسط حسابرس سرریز اطلاعاتی نامیده می‌شود. نگرانی شرکت‌ها از سرریز اطلاعاتی، به خصوص اطلاعاتی که دارای مزیت رقابتی برای سازمان است، می‌تواند پیامد‌هایی در پی داشته باشد. یکی از پیامدهایی که رویداد آن محتمل به نظر می‌رسد، این است که شرکت از انتخاب حسابرسی که شرکت هم صنعت خود آن را انتخاب کرده است بپرهیزد تا مانع از سرریز اطلاعات مهم میان دو شرکت شود. این پژوهش قصد دارد تا اثر نگرانی شرکت‌ها از سرریز اطلاعاتشان را بر انتخاب حسابرس بررسی کند.روش: به منظور پاسخ به این پرسش که آیا نگرانی از سرریز اطلاعاتی می‌تواند بر انتخاب حسابرس یکسان میان شرکت‌هایی که در یک صنعت فعالیت می‌کنند موثر باشد، ده صنعت از بورس اوراق بهادار تهران شامل پنج صنعت نوآور و پنج صنعت غیر نوآور در بازه پنج ساله 1396 لغایت 1400، مورد پژوهش واقع شدند. صنایع نوآور مورد بررسی شامل «مخابرات»، «اطلاعات و ارتباطات»، «رایانه و فعالیت‌های وابسته»، « ماشین آلات برقی» و « دارویی» و صنایع غیر نوآور مورد بررسی شامل «حمل و نقل و انبارداری»، «کاشی و سرامیک»، «محصولات فلزی»، «شیمیایی» و «سیمان،کچ و آهک» هستند. با توجه به این‌که نگرانی از سرریز اطلاعاتی تنها میان شرکت‌های فعال در صنعت مشابه توجیه دارد، تمامی ترکیبات دوتایی شرکت‌ها را در هر صنعت در نظر گرفته و اثر نگرانی از سرریز اطلاعاتی را بر انتخاب حسابرس بررسی شد. اندازه‌گیری نگرانی شرکت‌ها از سرریز اطلاعاتی میان هر جفت-شرکت، با تعریف شاخص‌های هزینه‌های تحقیق و توسعه، نوآوری، محصول جدید و افزایش در دارایی‌های نامشهود صورت گرفت و اثر هر یک از آن‌ها بر انتخاب موسسه حسابرسی یکسان با استفاده از رگرسیون لاجیت بررسی شد. در نهایت به منظور نتیجه‌گیری نیز با استفاده از شاخصی تحت عنوان «شدت نگرانی»، نتایج به‌دست‌آمده از شاخص‌های گوناگون اندازه‌گیری نگرانی را با یکدیگر تجمیع شدند تا به نتیجه‌گیری نهایی و پاسخ برای پرسش پژوهش به‌دست آید.یافته‌ها: یافته‌های حاصل شده از برازش رگرسیون لاجیت نشان داد که شرکت‌هایی که در صنعت نوآور فعال هستند، از انتخاب حسابرس یکسان با سایر شرکت‌های هم صنعت اجتناب می‌کنند. این تاثیر منفی و معنادار میان حسابرس یکسان و نگرانی از سرریز اطلاعاتی، در شاخص‌های دیگر اندازه‌گیری نگرانی از سرریز اطلاعاتی دیگر شامل محصول جدید و افزایش در دارایی‌های نامشهود، مشاهده شد. با این وجود، نگرانی از سرریز اطلاعاتی اندازه‌گیری شده با استفاده از تحمل هزینه‌های تحقیق و توسعه، تاثیر معناداری بر انتخاب حسابرس در میان شرکت‌های هم صنعت نداشت. در پایان نیز شاخص تجمیعی شدت نگرانی، تاثیر منفی و معناداری بر انتخاب حسابرس یکسان داشت و نشان داد که شرکت‌هایی که از سرریز اطلاعاتی نگران هستند، از انتخاب حسابرس یکسان با شرکت‌های هم صنعت پرهیز می‌کنند.نتیجه‌گیری: نتایج بررسی حاکی از آن بود که شرکت‌های نگران از سرریز اطلاعاتی، از بابت فعالیت در صنعت نوآور، افزایش در دارایی نامشهود و همچنین ارئه محصول جدید، از انتخاب موسسه حسابرسی یکسان با دیگر شرکت‌های هم صنعت، پرهیز می‌کنند؛ اما تحمل هزینه‌های تحقیق و توسعه به عنوان دیگر شاخص نگرانی از سرریز اطلاعاتی تاثیر معناداری بر انتخاب حسابرس یکسان میان شرکت‌های هم صنعت ندارد. با توجه به این که شدت نگرانی بالا، باعث اجتناب شرکت‌ها از انتخاب حسابرس یکسان با سایر شرکت‌های هم صنعت می‌شود، بنابراین نگرانی از سرریز اطلاعاتی به عنوان یک عامل با تاثیر معنادار بر انتخاب حسابرس معرفی شده است. نتایج حاصل از این پژوهش می‌تواند در استانداردگذاری و تدوین آیین رفتار حرفه‌ای حسابرسی مورد استفاده قرار گیرد تا از طریق بهبود رویه‌های مربوط به حفظ امنیت اطلاعاتی صاحبکار توسط حسابرس‌ها، نگرانی از سرریز اطلاعاتی به میزان کمتری بر انتخاب حسابرس تاثیرگذار باشد.