فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این مطالعه بررسی وجود و شدت اثر تمایلاتی (Disposition Effect) در میان سرمایه‌گذاران حقیقی است. اثر تمایلاتی به تمایل سرمایه‌گذاران برای فروش سهام با بازدهی مثبت و نگهداری سهام با بازدهی منفی اطلاق می‌شود. این پدیده می‌تواند منجر به قیمت‌گذاری نادرست دارایی‌ها و کاهش کارایی بازار گردد، چرا که تصمیمات سرمایه‌گذاران تحت تأثیر خطاهای شناختی و احساسی قرار می‌گیرد. در این پژوهش، تمرکز بر بررسی این است که آیا زمان ورود سرمایه‌گذاران به بازار بر شدت اثر تمایلاتی آن‌ها تأثیرگذار است یا خیر. از آنجا که ورود به بازار تحت تأثیر شرایط اقتصادی و روانی قرار دارد، درک این تأثیرات می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌های مالی و استراتژی‌های سرمایه‌گذاری کمک کند.روش: جامعه آماری کلیه سهامداران حقیقی بازار سرمایه ایران می‌باشند که در بازه زمانی ابتدای تیرماه تا ابتدای دی‌ماه سال ۱۴۰۱ استخراج می‌شود. برای دستیابی به هدف تحقیق، داده‌های معاملاتی مربوط به سرمایه‌گذاران حقیقی شامل تاریخ، جهت، قیمت و حجم هر معامله به همراه اطلاعات شخصی مانند سن، جنسیت، سابقه معاملاتی و موجودی حساب جمع‌آوری شد که به منظور بررسی اثر تمایلاتی مورد استفاده قرار گرفتند. برای نمونه‌گیری نیز داده‌های زمان ورود سرمایه‌گذاران به بازار بر اساس بازده ماهانه بازار، نوسانات و شاخص عدم ثبات اقتصادی به نمونه‌های فرعی تقسیم‌بندی می‌شوند. به‌منظور تحلیل داده‌ها، روش‌های آماری مختلفی از جمله تجزیه و تحلیل بقا و مدل کاپلان مایر به کار گرفته شد. روش تجزیه و تحلیل بقا برای ارزیابی مدت زمانی که سرمایه‌گذاران تحت تأثیر اثر تمایلاتی قرار دارند، به‌ویژه در شرایط مختلف بازار، به کار رفت. مدل کاپلان مایر به تحلیل توزیع طول عمر اثر تمایلاتی در میان سرمایه‌گذاران کمک کرد و بررسی شد که چگونه زمان ورود به بازار و شرایط بازار بر شدت این اثر تأثیر می‌گذارد.یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران، به‌ویژه در آغاز ورود به بازار و در مواجهه با شرایط نامطلوب، تمایل بیشتری به نگهداری سهام با بازدهی منفی و فروش سهام با بازدهی مثبت از خود نشان می‌دهند. شرایط نامطلوب بازار شامل دوره‌هایی با بازده بازار کمتر، نوسانات بالاتر و عدم‌قطعیت اقتصادی بیشتر است. این تمایل بیشتر در سرمایه‌گذاران تازه‌وارد مشاهده شد که نشان‌دهنده تأثیرات روانی و شناختی خاصی است که در اوایل فعالیت‌های سرمایه‌گذاری می‌تواند به تشدید اثر تمایلاتی منجر شود. علاوه بر این، تجزیه و تحلیل‌ها نشان داد که سرمایه‌گذاران با سابقه معاملاتی بیشتر نسبت به سرمایه‌گذاران تازه‌وارد، کمتر تحت تأثیر اثر تمایلاتی قرار دارند، که بیانگر تأثیر تجربه بر کاهش این خطای رفتاری است.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بر اهمیت درک اثر تمایلاتی و تأثیر زمان ورود به بازار تأکید می‌کند. سرمایه‌گذاران در ابتدای ورود به بازار و در شرایط نامطلوب، بیشتر در معرض بروز اثر تمایلاتی هستند. این یافته‌ها به مدیران مالی و مشاوران سرمایه‌گذاری کمک می‌کند تا با طراحی استراتژی‌های مناسب، مانند آموزش سرمایه‌گذاران و تنظیم راهکارهای بهینه برای مدیریت سهام، به بهبود تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری و افزایش کارایی بازار کمک کنند. همچنین، این مطالعه می‌تواند به سیاست‌گذاران بازار کمک کند تا با شناسایی و مدیریت بهتر خطاهای رفتاری، محیط سرمایه‌گذاری را بهبود بخشند و به کاهش تأثیرات منفی آن‌ها بر بازار کمک کنند.