بررسی تطبیقی معرفتشناسی فمینیستی و حکمت صدرایی
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
2 دانشجوی دکترای فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
doi
چکیده
فمینیستها معتقدند معرفت زنانه و مردانه متفاوت است. آنها در زمینه معرفتشناسی با فردگرایی مخالفت میکنند و تأثیر بسزایی برای شرایط اجتماعی و جنسیت در فرایند کسب معرفت قائلند. آنان معتقدند فاعل شناسا به دور از اجتماع، یعنی بهتنهایی و با دروننگری، به معرفت دست نمییابد، بلکه معرفت دارای سرشتی اجتماعی و مشروط به ارتباط با سایر افراد است و در جریان این روابط و با تأثیرپذیری از جنسیت فاعل و موقعیتی که در آن قرار گرفته به دست میآید. از نظر ملاصدرا، عوامل مادی، اجتماعی و جنسیت در معرفت مُعدات به حساب میآیند. فمینیستها به جای جداکردن فاعل شناسا و متعلَق شناسایی، بر ارتباط این دو تأکید دارند و ارتباط را خصیصهای زنانه میدانند که در کسب شناخت نقش دارد. ملاصدرا نیز در علم حصولی به ارتباطی قائل میشود که نفس با رب النوع برقرار میکند. بنابراین ملاصدرا به سطح عمیقتری از ارتباط فاعل شناسا و متعلَق شناسایی «ارتباط با ارباب الانواع» توجه کرده است. همچنین در دیدگاه ملاصدرا، فاعل شناسا ذاتاً مجرد اما فعلاً محتاج ماده است، برخلاف فمینیستها که آن را بدن میدانند. علاوه بر این، هر دو معتقدند ارتباط عقلی و عاطفی در فرایند کسب شناخت را نمیتوان نادیده گرفت.
