مدل‌سازی روابط دما و رشد میسلیومی و جوانه‌زنی ریزسختینه‌های قارچ Macrophomina phaseolina

نویسندگان

1 بخش تحقیقات گیاه پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه بیماری‌شناسی گیاهی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

3 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

doi
10.22034/ijpp.2022.542781.372
چکیده

قارچ Macrophomina phaseolina یک بیمارگر خاک‌زی است که باعث ایجاد بیماری پوسیدگی ذغالی در سویا و بسیاری از گیاهان می‌ شود. شدت بیماری در میزبان‌های مختلف با شرایط آب و هوای گرم و خشک در ارتباط است. به‌منظور تعیین دماهای اصلی (کمینه، بهینه و بیشینه‌) مورد نیاز برای رشد میسلیومی و جوانه‌زنی ریزسختینه‌ها، سه جدایه‌ی قارچ عامل بیماری از مزارع سویای سه منطقه‌ی علی‌آباد، گرگان و کلاله در استان گلستان در شرایط آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار گرفتند. رشد میسلیومی و تعداد ریزسختینه‌های جوانه‌زده در دماهای مختلف به‌طور روزانه ثبت شد و برازش داده‌ها با سه مدل رشد بتا، دوتکه‌ای و دندان مانند مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه‌های آماری (رگرسیون غیرخطی) نشان داد که مدل دوتکه‌ای و بتا، به ترتیب، مناسب‌ترین مدل برای توصیف روابط دما با رشد میسلیومی و جوانه‌زنی ریزسختینه‌های این قارچ می‌باشد. دماهای کمینه، بهینه و بیشینه‌ی محاسبه‌شده برای رشد میسلیومی به‌ترتیب 8، 5/34 و 3/44 درجه سانتی‌گراد و برای جوانه‌زنی ریزسختینه‌ به‌ترتیب 9/8، 3/32 و 5/45 درجه سانتی‌گراد بود.