فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ریحان سبز با نام علمی (Ocimum basilicum L.) از گیاهان دارویی است که در صنایع غذایی، آرایشی بهداشتی و عطر سازی کاربرد فراوانی دارد. ویروس موزاییک خیار از شایع‌ترین بیمارگرهای گیاهی است که گسترش جهانی دارد. در پژوهش حاضر اثر آلودگی جدایه Fny ویروس موزاییک خیار بر ویژگی‌های فیتوشیمیایی و فیزیولوژیکی سه کولتیوار ریحان سبز در شرایط اتاقک رشد با دمای 21±2 درجه سلسیوس و 16 ساعت نور و 8 ساعت تاریکی بررسی شد. گیاهان در مرحله دو برگی به روش مکانیکی با ویروس مایه-زنی شدند. مقایسه میانگین صفات مورد بررسی نشان داد که ویروس باعث کاهش معنی‌دار میزان فتوسنتز، کلروفیل a، b و کلروفیل کل و کربوهیدرات کل در گیاهان آلوده شد، در حالیکه محتوای پروتئین کل، اسیدآمینه پرولین، فنل کل، فلاونوئید و درصد اسانس در گیاهان آلوده افزایش پیدا کرد. بررسی اسانس سه کولتیوار ریحان با دستگاه گاز کروماتوگرافی و گاز کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جزمی نشان داد که اختلاف معنی‌دار در ترکیبات اسانس بین تیمارهای شاهد و مایه‌زنی شده هر کولتیوار بود، ترکیبات کامفور (Camphor)، کارون (Carvone)، استراگول (Estragole)، متیل اوژینول (Methyl Eugenol)، بتا کاریوفیلن (β-caryophyllene)، آلفا بیس آبولن (Alpha bisabolene) و کاریوفیلن اکساید (Caryophyllene oxide) بیش از 70% محتوای ترکیبات اسانس را تشکیل می‌دادند و بین تیمارهای مورد بررسی اختلاف معنی داری در این ترکیبات وجود داشت. افزایش و/ یا کاهش میزان محتوای برخی ترکیبات شیمیایی و اسانس، وابسته به برهمکنش ویروس و کولتیوار ریحان بوده و به نظر می‌رسد هماهنگ با واکنش حساسیت یا مقاومت کولتیوارها در برابر آلودگی ویروسی باشد.