انتقال چهار ژن مقاومت به زنگ زرد به گندم رقم کل حیدری با روش تلاقی برگشتی به کمک نشانگر
نویسندگان
1 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 گروه پژوهشی فیزیولوژی ملکولی، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران (ABRII)، کرج، ایران
3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهیدباهنر کرمان، کرمان، ایران
4 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
5 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
6 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
doi
10.22034/ijpp.2022.545750.377چکیده
کلحیدری رقمی پابلند، متحمل به خشکی و مناسب شرایط دیم است. این رقم برای مدت طولانی (بیش از 70 سال) رقم غالب دیم در استانهای فارس و کهگلویه و بویراحمد بوده است. با این وجود، این رقم نسبت به زنگ زرد با عامل Puccinia striiformis f. sp. tritici حساس است. زنگ زرد در سالهایی که میزان بارندگی بالا باشد خسارت زیادی به این رقم وارد مینماید. هدف این پژوهش انتقال دو ژن مقاومت در مرحله گیاهچهای (Yr5 و Yr15) و دو ژن مقاومت در مرحله گیاه کامل (Yr18 و Yr29) از لاینهای استاندارد به این رقم با استفاده از روش تلاقی برگشتی به کمک نشانگر است. برای انتقال این ژنها به رقم کلحیدری، در چهار پروژه بهنژادی جداگانه این رقم با والدهای بخشنده Yr5/6*Avocet‘S’، Yr15/6*Avocet‘S’، Lalbahadur/Pavon و Opata 85 تلاقی داده شد. نتاج نسل اول (F1) با رقم کلحیدری تلاقی برگشتی (BC1F1) داده شد. در نتاج حاصل از تلاقی برگشتی نخست، گزینش به کمک نشانگر انجام و نتاج حامل ژنهای مطلوب وارد تلاقی برگشتی دوم شدند. به همین ترتیب تلاقی برگشتی سوم نیز انجام شد. پس از چند تلاقی برگشتی دیگر و یک نسل خودگشنی، چهار لاین مقاوم در برابر زنگ زرد با زمینه ژنتیکی رقم کلحیدری ایجاد خواهد شد. با هرمی کردن ژنهای مورد نظر میتوان به مقاومت پایداری دست پیدا کرد.
