شناسایی و بیماری‌زایی گونه‌های Fusarium عامل پوسیدگی ریشه لوبیا با تاکید بر مطالعه فیلوژنتیکی و دامنه میزبانی گونه مرکبFusarium solani در استان مرکزی

نویسندگان

1 بخش گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، شیراز، ایران

2 استاد، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار، بخش گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

4 استاد بیماری شناسی گیاهی دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

5 استاد، بخش گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

doi
10.22034/ijpp.2022.545168.375
چکیده

پوسیدگی‌های فوزاریومی ریشه از بیماری‌های مهم لوبیا (Phaseolus vulgaris) هستنند. به منظور شناسایی فوزاریوم‌های عامل پوسیدگی ریشه لوبیا در استان مرکزی، در تابستان سال‌های 1397 و 1398 از مزارع لوبیا بازدید و از بوته‌های آلوده به پوسیدگی ریشه، نمونه‌برداری شد و در آزمایشگاه جداسازی و خالص‌سازی قارچ‌ها انجام گرفت. براساس خصوصیات ریخت‌شناختی و توالی‌‌یابی دو ناحیه ژنی فاصله‌ی ترانویسی شده‌ی داخلی دی‌اِن‌اِی ریبوزومی (ITS) و عامل امتداد ترجمه‌ی یک آلفا ( EF-1α)، 37 جدایه فوزاریوم، شامل گونه‌های مرکبFusarium oxysporum ، F. solani و F. lateritium و همچنین گونه‌های F. equiseti ، F. acuminatum و F. redolens شناسایی شدند. همه‌ی جدایه‌ها پس از مایه‌زنی روی لوبیا‌ی رقم صدری، پوسیدگی ریشه ایجاد کردند. از آن‌جا که جدایه‌هایF. solani بیشترین فراوانی را داشتند، 12 جدایه از این گروه انتخاب و روابط فیلوژنتیکی آنها مطالعه شد. از سه تبار گونه‌ی مرکبF. solani ، جدایه‌ها در تبار شماره دو و سه قرار گرفتند. تنها یک جدایه در تبار دو قرار گرفت که خصوصیات آن با مشخصات گونهF. brasiliense مطابقت داشت. سایر جدایه‌ها در تبار سه و در دو زیرگروه قرار گرفتند. در آزمون بیماریزایی دامنه میزبانی جدایه‌های F. solani، هیچ کدام از جدایه‌ها روی عدس و لوبیا چشم بلبلی بیماری‌زا نبودند، اما تعدادی از جدایه‌ها موجب پوسیدگی ریشه نخود، سویا، ماش و پوسیدگی غده‌ی سیب‌زمینی شدند. گونه‌های F. lateritium، F. redolensوF. brasiliense برای اولین بار از ایران گزارش می‌شوند.