تحریف در حدیث، عوامل و پیامدها

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علوم اسلامی‌رضوی

doi
چکیده

با توجه به آسیب‌پذیر بودن حدیث،محدثان از دیرباز، بر این باور بوده‌اند که استفاده از این گنجینة گرانسنگ، نیازمند طی مقدّماتی است که یکی از آنها شناسایی آسیب‌ها و زدودن پیامدهای نامطلوب آن است. «تحریف» به معنای تغییر یافتن حدیث در لفظ یا معنا، یکی از این آفتهای راه‌یافته در احادیث است کهتشخیص آن و توجّه به پیامدهای نامطلوبی که دارد پژوهشی دقیق را می‌طلبد. تحریف متون دینی سابقة دیرینه‌ای داشته و از دیرباز مورد توجّه و دغدغة متفکّران اسلامی بویژه حدیث‌پژوهان بوده است. این نوشتار، با روش توصیفی ـ تحلیلی با هدف بیان عوامل و پیامدهای تحریف در احادیث، شکل گرفته است. از آنجا که اندک تغییر در حروف و کلمات، ما را در رسیدن به مقصود اصلی معصوم (ع) ناکام می‌گذارد، توجّه به آسیب «تحریف» از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این مقاله به بررسی مفهوم تحریف، انواع، عوامل و پیامدهای آن پرداخته شده است.ابهام و نارسایی عبارات، اضطراب، تعارض و تغییر در مقاصد حدیث، برخی از پیامدهای آن است. البته، حدیث‌پژوه می‌تواند با تشکیل خانوادة حدیث، جامع‌نگری و یافتن تمام احادیث مشابه و مرتبط به موضوع، به متن منقّح و غیرمحرَّفِ حدیث، دست یابد.