الگوهای معیشتی عصر مسوسنگ جدید شمالغرب (مطالعۀ موردی تپه گردآشوان، حوضۀ رودخانۀ زاب کوچک)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران.
2 دانشیار پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
doi
10.22084/nb.2022.26245.2481چکیده
تپه گردآشوان در حوضۀ رودخانۀ زاب کوچک شهرستان پیرانشهر واقع شده که طی دو فصل مورد کاوش باستانشناسی قرار گرفته است. نتایج کاوش اطلاعات درخورتوجهای درخصوص سنتهای فرهنگی دورۀ مسوسنگ جدید بهدست داد. نتایج مطالعات مواد فرهنگی گردآشوان نشانگر حضور سنت سفالین کاهرو/ پیزدلی بوده و گاهنگاری نسبی نشانگر این امر است که بیشترین مناسبات فرهنگی و برهمکنشها با مناطق قفقاز، آناتولی و بینالنهرین میباشد. برخلاف مطالعات باستانشناسی بسیاری که در شمالغرب انجامگرفته، تاکنون حوضۀ زاب از منظر مطالعات گیاهشناسی و جانورشناسی مغفول مانده است. پژوهش حاضر به مطالعۀ بقایای زیستی و بازسازی الگوهای معیشتی عصر مسوسنگ شمالغرب ایران میپردازد. هدف اصلی این پژوهش تبیین اقتصاد معیشتی تپه گردآشوان در عصر مسوسنگ است. بهمنظور کسب اطلاعات جوامع هزارۀ چهارم و پنجم پیشازمیلاد به بررسی سیستمهای معیشتی ساکن در حوضۀ رودخانۀ زاب کوچک میپردازیم. وجود نهشت فراوان از بقایای خاکستر و دیگر بقایای سوخته عملاً زمینۀ لازم برای انجام مطالعات میانرشتهای ازقبیل باستانگیاهشناسی و جانورشناسی را فراهم کرده است. پژوهش حاضر برمبنای کاوشهای باستانشناسی، مطالعات گیاهشناسی و استخوانشناسی صورت پذیرفته است و با رویکرد توصیفی-تحلیلی، سعی در تبیین الگوهای معیشتی ساکنان تپه گردآشوان دارد؛ بنابراین این پژوهش به این پرسش میپردازد که الگوی معیشتی ساکنان گردآشوان در حوضۀ رودخانۀ زاب در عصر مسوسنگ میانی / جدید چگونه بوده است؟ چه طیفی از گونههای جانوری را دربرمیگیرد؟ بهنظر میرسد دامپروری یکی از ارکان نظام معشتی بوده و بیشتر از کشاورزی رواج داشته است؛ چراکه میزان بقایای حیوانی بیشتر از بقایای گیاهی بوده است. نتایج مطالعات نشانگر الگوهای ترکیبی دامداری و کشاورزی است و نشانگر کاشت گندم نان و جو است که بیانگر اقتصاد متکیبر کشاورزی است.
