شناسایی و داده‌کاوی عناصر نشر در استفاده از مجوزهای کریتیو کامنز در نشریات دسترسی باز پایگاه دوآج برای حمایت از حقوق مالکیت فکری

نویسندگان

1 استادیار گروه کامپیوتر دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر

2 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی گرایش بازیابی اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان. همدان، ایران.

3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران

4 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه تبریز

doi
10.30481/lis.2019.79478
چکیده

هدف: هدف از این مقاله شناسایی و داده‌کاوی عناصر نشر در استفاده از مجوزهای کریتیو کامنز در نشریات دسترسی باز پایگاه دوآج برای حمایت از حقوق مالکیت فکری است. روش: روش پژوهش داده‌کاوی توصیفی و جامعه آماری نشریات نمایه شده در پایگاه دوآج 9389 عنوان تا اوایل سال 2016 است. داده‌های مورد نیاز از پایگاه دوآج به صورت فراداده و با فرمت CVS شامل ناشران و 128کشور عضو این پایگاه ذخیره شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار رپیدماینر نسخه 7 و از مدل جدیدی بر اساس روش‌شناسی استاندارد کریسپ و الگوریتم درخت تصمیم C5.0 استفاده شد. یافته‌ها: نتایج حاصل از داده‌ها نشان داد که 46.44 از نشریات از مجوزهای کریتیوکامنز استفاده نکرده ­اند. بیشترین مجوزهای استفاده شده در این پایگاه، مجوز تخصیص است. ناشران در مجموع بیشتر از مجوز تخصیص با 28.88 درصد (711) عنوان و کمتر از مجوز اختیار- غیراشتقاقی0.4 درصد (37) عنوان استفاده کرده­ اند که ناشران دانشگاهی با 35.07 درصد بالاترین رتبه را در استفاده از این مجوزها به دست آورده­ است و از بین کشورها، مصر با 11.39 درصد رتبه اول، بریتانیا با 8.64 درصد رتبه دوم و برزیل با 8.33 درصد رتبه سوم را کسب نموده­ اند. در بین قاره‌ها، اروپا در استفاده از مجوزها رتبه اول را کسب کرده است. الگوریتم درخت تصمیم C5.0 با دقت 69.20 ، صحت 64.90 درصد و با خطای 35.10 درصد (صحت-1= نرخ خطا) برای ناشران کشورهایی نظیر آمریکا، برزیل، مصر، بریتانیا، لهستان مجوز تخصیص را پیش‌بینی کرده است که نشان دهنده تأیید یافته‌های مذکور است. نتیجه: استفاده از انواع مجوزها به خصوص مجوز تخصیص توسط کشورها و ناشران نشانگر پذیرش این مجوز­ها از سوی جامعه و تداوم و تقویت فرایند توسعه دانش همراه با شتاب فزاینده‌ای در جهت تولید علم است.