فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زنگ سیاه یا ساقه گندم با عامل قارچی Puccinia graminis f. sp. tritici (Pgt) خسارت‌زاترین بیماری گندم در سراسر جهان می‌باشد. نژاد TTKSK (Ug99) و واریانت‌های مشتق شده از نژاد اولیه از نژادهای بسیار پرآزار قارچ Pgt می‌باشند که تولید جهانی گندم را با خطر بسیار جدی مواجه ساخته‌اند. تاکنون نژادهای TTKSK و TTKTK (از گروه نژادی Ug99) از مناطق مختلف کشور گزارش شده‌اند و این موضوع امنیت غذایی کشور را تهدید می‌کند. شناسایی ژنوتیپ‌های گندم مقاوم به نژادهای متفاوت Pgt و بکارگیری آن‌ها در برنامه‌های به‌نژادی تولید ارقام مقاوم، نه تنها از خسارت ناشی از این بیماری ممانعت نموده بلکه اقدامی برای جلوگیری و کاهش مصرف سموم در مبارزه علیه بیماری مذکور به‌حساب می‌آید. با توجه به ماهیت تولید ژنوتیپ‌های سینتتیک هگزاپلویید گندم (وجود اجداد وحشی در شجره ژنوتیپ‌ها) و وجود تنوع ژنتیکی بالا در این ژنوتیپ‌ها پیدا کردن منابع مقاومت موثر جدید نسبت به نژادهای گروه Ug99 در این ژنوتیپ‌ها دور از انتظار نبود. ﺑﻪ‌همین ﻣﻨﻈﻮر مقاومت 346 ژنوتیپ سینتتیک گندم به‌همراه شاهد حساس (مک‌نیر701) با دو نژاد TTKSK و TTKTK در مرحله گیاهچه‌ای در شرایط گلخانه در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار ارزیابی گردید. ﮔﯿﺎﻫﭽﻪﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از مخلوط یوریدینیوسپور و روغن سالترول 170 در ﻣﺮﺣﻠﻪ 12 از مقیاس زادوکس ﻣﺎﯾﻪ‌زﻧﯽ ﺷﺪﻧﺪ. ﭼﻬﺎرده روز ﭘﺲ‌از ﻣﺎﯾﻪ‌زﻧﯽ گیاهچه‌ها ﺗﯿﭗ آﻟﻮدﮔﯽ ﺑﺮاﺳﺎس روش تغیر یافته مک‌اینتاش و همکاران ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪ. تجزیه واریانس نشان داد که در شرایط نژادهای مورد مطالعه بین ژنوتیپ‌های گندم تنوع ژنتیکی و اختلاف بسیار معنی‌داری وجود دارد.