مداخله در چرخه فقر شهری: تحلیلی جامع و انتقادی از مسکن نامناسب و تهدید آن برای سلامت
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22034/jsc.2026.532661.1856چکیده
فهم مکانیسمهای چرخه فقر شهری و شناسایی عوامل زوال یا بقای آن از اهمیت علمی بالایی برخوردار است. درحالیکه برخی از عوامل به قطع این چرخه کمک میکنند، متأسفانه عوامل دیگری در آن مداخله کرده و موجب تداوم/تشدید آن میشوند. در این میان، مسکن نامناسب بهعنوان محرّکی محوری در تداوم فقر شهری پدیدار میشود و بهطور منفی بر سلامت جسمی، روانی و اجتماعی افراد و همچنین رفاه جامعه تأثیر میگذارد. این مقاله با استفاده از یک روششناسی تحلیلی جامع، نماگرهای مسکن نامناسب که موجب اختلال در چرخه فقر شهری و تهدید سلامت میشوند را شناسایی کرده است. این نماگرها (تعداد 57 نماگر) در قالب سه حوزه کلی (کارکردهای زیستی مسکن، محله و اجتماع محلی و تصدی مسکن) و ده بُعد تقسیمبندی شده است. مقاله حاضر همچنین پیامدهای بهداشتی مرتبط با هر نماگر را بهصورت انتقادی مورد تحلیل قرار میدهد. تحلیل ارائهشده حاکی از وجود حجم قابلتوجهی از مطالعات در زمینه جنبههای فیزیکی مسکن نامناسب و تأثیر گسترده آن بر سلامت است. شواهد کنکاش شده بر اهمیت مشارکت سیاستگذاران، برنامهریزان و مدیران در برخورد با فقر بهطور کلنگر و با در نظر گرفتن پیامدهای گسترده و چندوجهی آن تأکید میکند. این پژوهش گامی مهم برای درک پیوند میان مسکن نامناسب، فقر شهری و سلامت به شمار میآید. چارچوب ارائهشده مبنای محکمی برای پیشبرد پژوهشها، سیاستها و اقدامات با هدف بهبود کیفیت زندگی و کاهش نابرابریها در جوامع شهری فراهم میآورد.
