فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محققین بر این باورند که در ایرانِ اشکانی، کشور دارای ساختاری ملوک‌الطوایفی بوده است. در این شیوۀ حکومت داری قدرت‌های محلی و خوانین حکومت‌گر کوچک و بزرگ ظهور یافته و هر یک به ایفای نقشی به فراخور قدرت خود در داخل امپراتوری می‌پرداختند. الیمایی‌ها یکی از این خوانین نسبتاً قدرتمند بودند که پس از بسط قدرت سلوکیان در ایران، در نواحی شمالی خوزستان و ناحیۀ کوهستانی زاگرس جنوبی، حکومتی محلی تشکیل داده، و تا ظهور ساسانیان بر این نواحی حکمرانی کردند. واژۀ الیمایی را برگرفته از واژۀ عیلام می‌دانند، اما تاکنون مدارک متقنی در این مورد ارائه نشده است. کوهستان‌های شمال‌شرقی خوزستان خاستگاه اولیۀ الیمائیان به‌شمار می‌روند جایی‌که الیمائیان کوه‌نشین بارها در برابر سلوکیان و پارت‌ها ایستادگی کرده و حکومتی نیمه‌مستقل در منطقه را تشکیل دادند. دور از دسترس بودن این منطقه، جایگاه مناسبی برای بر‌پایی سکونتگاه‌ها، شهرها و نیایشگاه‌های‌آنان بود. نیایشگاه‌هایی که برپایۀ کاوش‌های باستان‌شناسی در مسجد‌سلیمان و ایذه، در محوطه‌هایی چون: بردنشانده، سرمسجد و کل‌چندار‌شمی قرار دارند. بررسی ویژگی‌های معماری نشان می‌دهد که همۀ این مجموعه‌ها متعلق به یک سنت ساختمانی هستند. در این پژوهش نویسندگان تلاش می‌کنند با کنکاش در محوطه‌ها‌ی ذکر شده به شناخت شاخصه‌های معماری مذهبی الیمائیان دست‌یافته و هم‌سانی‌های آنان با معماری بومی پیش از الیمائی و معماری مذهبی حکومت‌های هم‌زمان را آشکار کنند. این پژوهش با استفاده از گزارش‌های کاوش‌ محوطه‌های الیمایی و با بهره‌گیری مطالعات تاریخی-تطبیقی آثار معماری برجای از آنان صورت گرفته است. حاصل این پژوهش شناخت شاخصه‌های معماری مذهبی الیمائیان، شامل: صفه‌سازی، استفاده از پشت‌بند، پلکان، سکوهای قربانی، ایوان‌های ستون‌دار، تالار مربع، استفاده از معماری حیاط‌دار، استفاده از اتاق‌های مستطیل، ایجاد اتاق‌های الحاقی با ورودی مجزا و ستون و سرستون است. این شاخصه‌ها از ترکیب و تلفیق معماری بومی منطقه (بین‌النهرین، هخامنشی و ایلام) با معماری مذهبی هلنی ایجاد شده است.