مطالعه و مقایسه کاشیکاری مدرسۀ غیاثیه خرگرد با کاشیکاری مجموعۀ مصلای گوهرشاد و مقبرۀ خواجه عبدالله انصاری در هرات
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری باستانشناسی (دوران اسلامی)، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، اصفهان، ایران
2 استاد، گروه باستانشناسی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، اصفهان، ایران
doi
10.22034/jgk.2023.384361.1105چکیده
مدرسۀ غیاثیه خرگرد، یکی از محدود بناهای دورۀ تیموری است که در آن تکنیکهای اجرایی و تزیینی گوناگون کاشی نظیر، معرق، هفترنگ، نقاشی زیرلعابی، طلاچسبان، معقلی و غیره بهکار رفته است. بنابراین، یکی از اهداف این پژوهش، ارائه ویژگیهای تزیینی شاخص آرایههای کاشیکاری مدرسۀ غیاثیه است. همچنین، یافتن وجوه اشتراک تزیینات کاشیکاری این مدرسه، با بناهای مجموعۀ مصلای گوهرشاد و مقبرۀ خواجه عبدالله انصاری هرات، جهت دستیابی به وجوه هنری مشترک احتمالی بین آنها، هدف دیگر پژوهش حاضر است. روش یافتهاندوزی بر پایه پژوهشی میدانی و با استناد به منابع مکتوب صورت گرفته که به روش تاریخی-تفسیری، به تحلیل دادههای بهدستآمده از نمونه مطالعاتی میپردازد. نتایج حاکی از آن است که متفاوت بودن رنگ نام شاه و القابش نسبت به سایر متن کتیبه، استفاده از گره ششضلعی منتظم حمیلدار در ازارهها و غیره ازجمله ویژگیهای شاخص کاشیکاریهای مدرسۀ غیاثیه خرگرد است که در سایر ابنیه دورۀ تیموری نیز، مشاهده میشود. تشابه نقشمایههای گل، برگ و غنچه، همانندی فرم اشکمانند در پسزمینه کتیبهها، بهکارگیری تکنیک نقاشی آبی و سفید زیرلعابی و غیره از وجوه اشتراکی هستند که از حیث طرحها، نقوش، کتیبهها و تکنیکهای اجرایی و تزیینی در تزیینات کاشیکاری مدرسۀ غیاثیه خرگرد با مجموعۀ مصلای گوهرشاد و مقبرۀ خواجه عبدالله انصاری هرات، میتوان یافت. بنابراین، با توجه به این شواهد، در ساخت مدرسۀ غیاثیه خرگرد و مجموعۀ مصلای گوهرشاد و مقبرۀ خواجه عبدالله انصاری در هرات، هنرمندان مشترکی نقش داشتهاند که سبب این وجوه اشتراک و ایجاد ویژگیهای متمایز شده است.