فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله: این پژوهش به تحلیل انتقادی مفهوم «حیات» به‌عنوان یکی از صفات الهی در قرآن کریم از منظر تفاسیر با رویکرد کلامی فریقین می‌پردازد. چالش اصلی، تفاوت بنیادین میان حیات الهی و حیات مخلوقات و نحوه انتساب این صفت به خداوند در آیات قرآن است. هدف: هدف اصلی، تبیین دیدگاه‌های مفسران فریقین درباره مفهوم حیات الهی و ارزیابی انتقادی جایگاه آن در نظام اعتقادی اسلام است. روش: این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای تطبیقی- انتقادی انجام شده است. ابتدا کاربردهای قرآنی واژه «حیات» بررسی و سپس دیدگاه‌های مفسران و متکلمان در توجیه این صفت برای خداوند تحلیل گردیده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که برخی مفسران حیات الهی را به معنای بقاء و جاودانگی می‌دانند، و برخی دیگر با رویکردی عقلی و فلسفی، آن را صفتی ذاتی و منشأ کمال در علم و قدرت معرفی می‌کنند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تفسیرهای فلسفی-کلامی فراتر از معنای لغوی رفته و مبتنی بر مبانی عقلانی هستند. نتایج: نتیجه پژوهش نشان داد که حیات الهی صفتی ذاتی و ازلی است که منشأ سایر صفات الهی بوده و با توحید قرآنی سازگار است. تطبیق دیدگاه‌های مفسران فریقین، همسویی آن‌ها را در اصول بنیادین مانند ازلیت و پایداری حیات الهی نشان داد. این صفت چندبُعدی، شامل دوام وجود، علم مطلق و قدرت نامحدود است و نقش مهمی در تثبیت توحید دارد.