چرا مشهد سرمایه انسانی خلاق و بامهارت بالای خود را از دست میدهد؟
نویسندگان
1 دکتری تخصصی، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استاد گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jgk.2023.379356.1098چکیده
یکی از جدیدترین نظریات در زمینه توسعه شهری-منطقهای نظریه سرمایه خلاق است. سرمایه خلاق در نقد و توسعه مفهوم سرمایه انسانی به نقش افراد خلاق و با مهارت بالا در رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهری-منطقهای اشاره دارد. تبیین عوامل مؤثر بر اینکه چرا کلانشهر مشهد سرمایه انسانی خلاق و با مهارت بالای خود را از دست میدهد و در مقایسه با سایر کلانشهرها در جایگاه آخر قرار میگیرد، مهمترین هدف این پژوهش است. یافتهها نشان میدهد، سرمایه خلاق در ایران پدیدهای کلانشهری است، چراکه 42% سرمایه خلاق کشور در کلانشهرها ساکن است، اما مسئله این است که سرمایه خلاق در کلانشهرهای کشور نیز بهطور متوازن توزیع نگردیده و مشهد بهعنوان کلانشهر دوم کشور در بسیاری از شاخصها ازجمله جمعیت، از لحاظ سرمایه خلاق در جایگاه آخر بین کلانشهرها قرار دارد و با داشتن یک روند نزولی در این زمینه در حال از دست دادن سرمایه خلاق خود است و این موضوع زنگ هشداری برای توسعه پایدار کلانشهر مشهد محسوب میشود. یافتهها نشان میدهد متغیرهایی همچون تسامح، مداراگری و تنوع، شرایط اقتصادی، استعداد و خدمات مصرفکننده یا امکانات رفاهی که بیانگر نقش خدماتی شهر است، به ترتیب بیشترین تأثیر را در جغرافیای سرمایه خلاق در کلانشهرهای ایران دارد. مسئلهدارترین بخش کلانشهر مشهد در زمینه اینکه چرا سرمایه خلاق خود را از دست میدهد و در مقایسه با سایر کلانشهرها در جایگاه آخر قرار میگیرد، با متغیرهای استعداد، تسامح، مدارا، شرایط اقتصادی و امکانات قابل توضیح است.
